🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:23:29 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शश्वत्
śaśvat
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
'शश्वत्' — बार-बार, साथ (और सदा) (3.3.258)
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शश्वत् १ अव्य॰ [सं॰]
१. सर्वदा । हमेशा । अनादि काल से ।
२. पुनः पुनः । बार बार [को॰] ।
शश्वत् २ वि॰ [सं॰ शश्वत्] दे॰ शाश्वत ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शश्वत् mf(शश्वती, or ˚ती)n. (accord. to some for सस्वत् and corresponding to Gk. ἅπας) perpetual, continual, endless, incessant, frequent, numerous, many (esp. applied to the ever-recurring dawns), RV.
all, every, RV.; AV.; TBr.
शश्वत् ind. perpetually, continually, repeatedly, always, ever (शश्वत् पुरा, from immemorial time; शश्वच्-छश्वत्, again and again, constantly), RV. &c. &c.
at once, forthwith, directly (generally preceded or followed by ह; शश्वत्-शश्वत्, no sooner-than forthwith), ŚBr.; BhP.
it is true, certainly, indeed, Br.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1060,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शश्वत् ind. 1 Perpetually, eternally, for ever. --2 Constantly, repeatedly, always, frequently, again and again; R. 2. 48, 4. 70; Me. 55. (In comp. शश्वत् may be translated by ‘lasting, eternal’; as शश्वच्छांति eternal tranquillity.).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1037-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शश्वत् अव्य० शश--वति । १ नैरन्तर्य्ये २ पुनःपुनरित्यर्थे च अमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5091,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शश्वत्, व्य, (शश + बाहुलकाद्बत् ।) पुनःपुनः । इत्यमरः ॥ (यथा, गीतायाम् । ६ । ३१ । “क्षिप्रं भवति धर्म्मात्मा शश्वच्छान्तिं निय- छति ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-038-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें