🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:13:17 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शिति
śiti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शिति १ वि॰ [सं॰]
१. सफेद । शुक्ल । श्वेत ।
२. काला । कृष्ण ।
३. नील । नीला ।
४. कर्बुर । चितकबरा (को॰) । यौ॰—शितिकंठ । शितिकुंभ ।
शिति २ संज्ञा पुं॰ भोजपत्र । भूर्ज तरु ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शिति mfn. (perhaps fr. √ शो) white, L. (cf. सित)
black, dark-blue, Śiś.
शिति m. the Bhojpatra or birch tree, L.
= सार, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1071,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शिति a. [शि-क्तिच्] 1 White. --2 Black; शितितारकानुमितताम्रनयनमरुणीकृतं क्रुधा Śi. 15. 48. --तिः The birch tree. --Comp. --कंठः {1} an epithet of Śiva; तस्यात्मा शितिकंठस्य सैनापत्यमुपेत्य वः Ku. 2, 61, 6. 81. {2} a peacock; अवनतशितिकंठकंठलक्ष्मीमिह दधति स्फुरिताणुरेणुजालाः Śi. 4. 56. {3} a gallinule. --छदः, --पक्षः a goose. --रत्नं a sapphire. --वासस् m. an epithet of Balarāma; विडंबयंतं शितिवाससस्तनुं Śi. 1. 6. --सारकः a kind of ebony.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1044-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शिति पु० शि--क्तिच् । १ भुजपत्त्रवृक्षे २ शुक्लवर्णे ३ कृष्णवर्णे च मेदि० ४ तद्वर्णवति त्रि० । ५ सारे पु स्त्री० शब्दर० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5108,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शितिः, त्रि, (शतिः सौत्रो धातुः + “क्रमि- तमिशतिस्तम्भामत इच्च ।” उणा० ४ । १२१ । इति इन् । स च कित् । अत इकारश्च ।) शुक्त्रः । कृष्णः । (यथा, माघे । १५ । ४८ । “शितितारकानुमितताम्र- नयनमरुणीकृतं क्रुधा ॥”) भूर्जवृक्षे, पुं । इति मेदिनी ॥ यथा चे । “शितिस्त्रिषु सिते कृष्णे भूर्जे सारेऽपि च द्वयोः ।” इति शब्दरत्नावली ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-073-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें