🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:32:19 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संतत
saṃtata
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
संतत १ अव्य॰ [सं॰ सन्तत] सदा । निरंतर । बराबर । लगातार । उ॰—संतत मोपर कृपा करेहू । सेवक जानि तजेहु जनि नेहूँ । मानस, ३ ।६ ।
संतत २ वि॰
१. विस्तृत । फैलाया हुआ ।
२. हमेशा रहनेवाला ।
३. बहुत । अधिक ।
४. अविकल । अटूट [को॰] ।
संतत पु † ३ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ सन्तति] दे॰ संतति ।
संतत ज्वर संज्ञा पुं॰ [सं॰ सन्तत ज्वर] वह ज्वर जो आठों पहर रहे । सदा बना रहनेवाला ज्वर । विशेष—वैद्यक के अनुसार यदि ऐसा ज्वर वायु की प्रबलता के कारण होता है तो लगातार सात दिनों तक, यदि पित्त की प्रबलता के कारण हो तो दस दिनों तक रहता है । इसकी गणना विषम ज्वर में की जाती है ।
संतत द्रुम वि॰ [सं॰ सन्ततद्रुम] घने वृक्षोंवाला (जंगल) । (वन) जो सघन वृक्षयुक्त हो [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सं-तत mfn. (cf. स-तत) stretched or extended along, spread over (loc.), PraśnUp.
covered with (instr.), MBh.; Hariv.; R.
held or linked or woven or sewn or strung together, dense, continuous, uninterrupted, lasting, eternal (ibc. or अम् ind. ‘continually, uninterruptedly, incessantly’), ŚBr. &c. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1141,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संतत p. p. 1 Stretched, extended. --2 Uninterrupted, continual, constant, regular. --3 Lasting, eternal. --4 Much, many. --तं ind. Always, continually, constantly, eternally, perpetually.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1086-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सन्तत न० सम् + तन--क्त । १ मतते निरन्तरे । २ नैरन्तर्य्य युते त्रि० अमरः ३ विस्तीर्णे च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5211,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सन्ततं[फ्णीङ्थ्छ्ःआङ्घै१], क्ली, (सम् + तन + क्तः । समो वा हित- ततयोः इति पक्षे मलोपाभावः ।) सततम् । तद्वति, त्रि । इत्यमरः ॥ [1] Correction submitted by Jim Funderburk on 20160503. Reference: https://github.com/sanskrit-lexicon/CORRECTIONS/issues/291. note: 'r' is misprint; cf vcp. saMtata in MW.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-238-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें