🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:08:33 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संहति
saṃhati
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
समूह के और नाम (2.5.43) वृन्द · निकुरम्ब · कदम्बक
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
संहति संज्ञा स्त्री॰[सं॰] मिलाव । मेल ।
२. जुटाव । बटोर । इकट्ठा होने का भाव ।
३. राशि । ढेर । अटाला ।
४. समूह । झुंड ।
५. परस्पर मिलकर ठोस होने का भाव । निविड़ संयोग । गठन । ठोसपन । घनत्व ।
६. संधि । जोड़ ।
७. शरीर । देह । जिस्म (को॰) ।
८. शक्ति । ताकत । बल (को॰) ।
९. संयुक्त यत्न । सामूहिक चेष्टा (को॰) ।
१०. परमाशु का परस्पर मेल ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संहति f. striking together, closure, Kāv.; ŚārṅgS.
compactness, solidity, MBh.; VarBṛS.
thickening, swelling, ŚārṅgS.
keeping together, saving, economy, Kāv.
firm union or alliance, junction, joint effort, close contact or connection with (instr.), Kāv.; Pur.; Rājat.
a seam, Kum.
a compact mass, bulk, heap, collection, multitude, Kāv.; Kathās. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1122,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संहतिः f. 1 Firm or close contact, close union; Ku. 5. 8. --2 Union, combination; सहातिः कार्यसाधिका, संहतिः श्रेयसी पुंसां H. 1; cf. “Union is strength”. --3 Compactness, firmness, solidity. --4 Bulk, mass; गुरुतां नयंति हि गुणा न संहतिः Ki. 12. 10. --5 Agreement, harmony. --6 A collection, heap, assemblage, multitude; वनान्यवांचीव चकार संहतिः Ki. 14. 34, 27; 3. 20; 5. 4; Mu. 3. 2. --7 Strength. --8 The body.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1074-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
संहति स्त्री सम् + हन--क्तिन् । १ समूहे अमरः । २ सम्यग्- हनने च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5190,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
संहतिः, स्त्री, (सं + हत + क्तिन् ।) समूहः । इत्यमरः ॥ (यथा, हितोपदेशे । “अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्य्यसाधिका । तृणैर्गुणत्वमापन्नैर्वध्यन्ते मत्तदन्तिनः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-208-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "संहति" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें