🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:31:12 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सज्जित
sajjita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सज्जित वि॰ [सं॰]
१. जिसकी खूब सजावट हुई हो । अलंकृत । आरास्ता ।
२. आवश्यक वस्तुओं से युक्त । तैयार । जैसे,— युद्ध के निमित्त सज्जित सैन्य ।
३. परिधानयुक्त । वस्त्र आदि धारण किए हुए (को॰) ।
४. शस्त्रों से सजा हुआ ।
५. बद्ध । संबद्ध । लगा हुआ (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सज्जित mfn. fastened or attached to, fixed upon (in अ-सज्जितात्मन्, ‘not having the mind fixed upon’), BhP.
equipped, prepared, ready to or for (comp. or अर्थम् ifc.), MBh.; R. &c.
dressed, ornamented, W.
strung (as a bow), Kathās.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1131,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सज्जित a. 1 Dressed. --2 Decorated. --3 Made ready, equipped; Pt. 1. 157. --4 Accoutred, armed.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1080-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सज्जित त्रि० सज्जा जातास्य तार० इतच् मस्ज् णिच्--कर्मणि क्त वा । १ कृतवेशे २ भूषिते ३ संनद्धे च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5204,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सज्जितः, त्रि, भूषितः । कृतसज्जः । वर्म्मितः । सन्नद्धः । षस्जधातोः क्तप्रत्ययेन निष्पन्नः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-220-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "सज्जित" आता है (17)
शुभंभावुक सज्जित । भूषित । द्योतित । अलंकृतसवेष अलंकृत । सज्जितसोपधान गद्दा आदि से युक्त । सज्जितअभ्यलंकृत आभुषित । मंड़ित ।सज्जितप्रजटी पु वि॰ जटित । एकत्रित । सज्जितविभूषी अलंकृत । सज्जितसज्ज पु ^१ संज्ञा पुं॰ दे॰ 'साज'समेत संयुक्त । मिला हुआरूषित टूटा हुआ । खंडित । भग्नभूषित गहना पहने हुए । अलंकृतउपस्कृत प्रस्तुत । तैयारलांछित चिह्नित । अंकितसमुपेत समवेत रूप से आगत । एकत्रितसमायुक्त साथ जोड़ा हुआ । संघटित । संयुक्तउपसंस्कृत प्रस्तुत । तैयारक्लृप्त मुकर्रर लगान या महसुल । नियत कर । विशेष—नदियों के किनारे जो गाँव होते …श्रृंगारित जिसका श्रृंगार किया गया हो । सजाया हुआ । सँवारा हुआ
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें