🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:19:41 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सपर्या
saparyā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सपर्या संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. पूजा । आराधना । उपासना ।
२. सत्कार । सेवा टहल (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सपर्या (आ), f., see next.
सपर्या f. (also pl.) worship, homage, adoration (acc. with √ कृ or √ दा, वि- or प्रति-वि-√ धा, and Caus. of √ रच् or नि-√ वृत्, ‘to perform worship, do homage’; with √ लभ् or प्रति-√ ग्रह्, ‘to receive w˚ or h˚’; instr. with √ पूज्, अभि-√ गा, उप-√ आस्, प्रत्य्-उद्-√ इ, ‘to worship, adore, approach reverentially’), MBh.; Kāv. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1148,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सपर्या 1 Worship, honouring; सोहं सपर्याविधिभाजनेन R. 5. 22, 2. 22, 35, 13. 46; Śi. 1. 14; Ku. 5. 31. --2 Service, attendance; प्रतिविहितसपर्यासुस्थयोस्तान्यहानि (स्मरसि) U. 1. 26.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1091-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सपर्य्या स्त्री सपर--यक् अ टाप् । पजायाम् “सोऽहं सर्य्या- विशिभाजनेनेति” रघुः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5220,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सपर्य्या, स्त्री, (सपर पूजायाम् + “कण्ड्वादिभ्यो यक् ।” ३ । १ । २७ । इति यक् । “अ प्रत्ययात् ।” ३ । ३ । १०२ । इति अः । ततष्टाप् ।) पूजा । इत्यमरः ॥ (यथा, माघे । १ । १४ । “तमर्घ्यमर्घ्यादिकयादिपूरुषः सपर्य्यया साधु स पर्य्यपूपुजत् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-255-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें