🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:17:19 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सहदेवा
sahadevā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सहदेवा संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. सहदेई । पीतपुष्पी । विशेष दे॰ सहदेई ।
२. बरियारा । बला ।
३. दंडोत्पल ।
४. अनंतमूल । शारिवा ।
५. सहहँटी । सर्पाक्षी ।
६. प्रियंगु ।
७. नील ।
८. सोनबली नामक वनस्पति जो भारतवर्ष में प्रायः सभी प्रांतों में पाई जाती है । विशेष—यह क्षुप जाति की वनस्पति है । इसकी ऊँचाई दो फुट तक होती है । इसकी डंड़ी के नीचे के भाग में पत्ते नहीं होते । पत्ते दो से चार इंच तक चौड़े, गोल और सिरे पर कुछ तिकोने होते है । इनकी डंडियाँ १-२ इंच लंबी होती हैं । फूल छोटे होते हैं । यह वनस्पति औषध के काम में आती है ।
९. भागवत के अनुसार देवक की कन्या और वसुदेव की पत्नी का नाम ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सह—देवा (आ), f. N. of various plants (accord. to L. Sida Cordifolia, Echites Frutescens = दण्डोत्पला &c.), Suśr.; VarBṛS. (v.l.)
of a daughter of Devaka and wife of Vasudeva, Hariv.; Pur.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1194,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सहदेवा, स्त्री, (सह दीव्यतीति । दिव + अच् । टाप् ।) बला । दण्डोत्पलः । शारिवौषधिः । इति मेदिनी ॥ अर्हन्माता । इति हेमचन्द्रः ॥ (देवककन्यान्यतमा । सा तु वसुदेवपत्नी । यथा, भागवते । ९ । २४ । २३ । “शान्तिदेवोपदेवा च श्रीदेवा देवरक्षिता । सहदेवा देवकी च वसुदेव उवाह ताः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-313-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "सहदेवा" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें