🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:25:07 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सुधन्वा
sudhanvā
🟠 शब्दसागर🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सुधन्वा वि॰ [सं॰ सुधन्वन्]
१. उत्तम धनुष धारण करनेवाला ।
२. अच्छा धनुर्धर ।
सुधन्वा २ संज्ञा पुं॰
१. विष्णु ।
२. विश्वकर्मा ।
३. आंगिरस ।
४. वैराज का एक पुत्र ।
५. संभूत का एक पुत्र ।
६. कुरु का एक पुत्र ।
७. शाश्वत का एक पुत्र ।
८. विदुर ।
९. एक राजा जिसे मांधाता ने परास्त किया था ।
१०. व्रात्य वैश्य और सवर्णा स्त्री से उत्पन्न एक जाति ।
११. अनंत । शेषनाग (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सुधन्वा, [न्] त्रि, (सुष्ठु धनुर्यस्य । धनुषश्चेत्य- नङ् ।) प्रीडधानुष्कः । इति मेदिनी ॥ (यथा, वाजसनेयसोहतायाम् । १६ । ३६ । “नमस्तीक्ष्णेषवे चायुधिने च नमः स्वायुधायच सुधन्वने ॥”)
सुधन्वा, [न्] पुं, (सुष्ठु धनुर्यस्य ।) विश्वकर्म्मा । इति मेदिना ॥ राजविशेषः । इति पुराणम् ॥ (यथा, हरिवशे । १२ । १० । “सम्भूतस्य च दायादः सुधन्वा रिपुमर्द्दनः । सुधन्वनः सुतश्चासीत् त्रिधन्वा नाम पार्थिवः ॥” विदुरः । यथा, भागवते । ३ । २१ । ३५ । “तास्मन् सुधन्वन्नहनि भगवान् यत् समा- दिशत् । उपादायाश्रमपदं मुनेः शान्तव्रतस्य तत् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-370-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬