🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:09:16 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सूनु
sūnu
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
पुत्र के नाम (2.6.27) आत्मज · तनय · सुत · पुत्र
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सूनु संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. पुत्र । संतान ।
२. छोटा भाई । अनुज ।
३. नाती । दौहित्र ।
४. एक वैदिक ऋषि का नाम ।
५. सूर्य ।
६. आक । अर्क वृक्ष ।
७. वह जो सोमरस चुवाता हो ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. सूनु m. one who urges or incites, an inciter, Sāy. on RV. i, 103, 4
the sun (= सवितृ), L.
2. सूनु m. a son, child, offspring, RV. &c. &c.
a younger brother, Kir. i, 24
a daughter's son, W.
N. of a Ṛṣi (having the patr. Ārbhava or Kāśyapa, author of RV. x, 176), Anukr.; IndSt.
सूनु f. a daughter, Mn. i, 10.
सूनु [cf. Zd. hunu; Lith. sūnùs; Slav. synǔ; Goth. sunus; Angl.Sax. sunu; Eng. son; Germ. Sohn.]
3. सूनु m. (for 1. 2. See under √ 1. 2. सू) one who presses out or extracts the Soma-juice, RV. iii, 1, 12 (= 1. सोतृ, Sāy.)
1. 2. 3. सूनु . See under √ 1. 2. सू, and p. 1241, col. 3.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1239,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूनुः [सू-नुक्] 1 A son; पितुरहमेवैको सूनुरभवं K. --2 A child, an offspring. --3 A grandson (daughter's son). --4 A younger brother. --5 The sun. --6 The Arka plant.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1135-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सूनु पु० सू--नुक् । १ पुत्रे २ अनुजे ३ सूर्य्ये मेदि० ४ र्कवृक्षे च । ५ कन्यायां स्त्री वा ऊङ् हेमच० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5327,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सूनुः, पुं, (सूयते इति । सू + “सुवः कित् ।” उणा० ३ । ३५ । इति नुः । स च कित् ।) पुत्त्रः । (यथा, रघुः । १ । ९५ । “सूनुः सुनृतवाक् स्रष्टुः विससर्ज्जोदितश्रियम् ॥”) अनुजः । सूर्य्यः । इति मेदिनी ॥ अर्कवृक्षः । इत्यमरः ॥
सूनुः, स्त्री, (सू + नुः । वा ऊङ् ।) कन्या । इति हेमचन्द्रः ॥
सूनुः, स्त्री, (सू + नुः । वा ऊङ् ।) कन्या । इति हेमचन्द्रः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-395-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें