🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:20:40 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सौम्या
saumyā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सौम्या संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. दुर्गा का एक नाम ।
२. बड़ी इंद्रायन । महेंद्रवारुणी लता ।
३. रुद्राजटा । शंकरजटा ।
४. बड़ी माल- कंगनी । महाज्योतिष्मती लता ।
५. पातालगारुड़ी । महिष- वल्ली ।
६. घुँघुची । गुंजा । चिरमटी ।
७. सरिवन । शाल- पर्णी ।
८. ब्राह्मी ।
९. कचूर । शटी ।
१०. मल्लिका । मोतिया ।
११. मोती । मुक्ता ।
१२. मृगशिरा नक्षत्र ।
१३. मृगशिरा नक्षत्र पर रहनेवाले पाँच तारों का नाम ।
१४. आर्या छंद का एक भेद ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सौम्या (या), f. N. of various plants (Abrus Precatorius; Glycine Debilis; Ruta Graveolens &c.), L.
a pearl, L.
the Nakṣatra Mṛga-śiras, Hariv.
N. of the five stars in Orion's head (also called इल्वल, q.v.), W.
a species of the Āryā metre, Col.
N. of Durgā, Cat.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1254,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सौम्या स्त्री सोमो देवताऽस्य ड्यण् सोम इव शाखा० य स्वार्थे अण् वा । १ दुर्गायां देवीमा० । २ महेन्द्रवारुण्यां ३ रुद्रजटायां ४ महाज्योतिष्मत्यां ५ महिषबल्ल्यां ६ गुञ्जायां ७ शालपर्ण्यां ८ व्राह्म्यां ९ शठ्यां १० मल्लिकायां च राजनि० मृगशिरोनक्षत्रशिरःस्थासु पञ्चतारकासु विश्वः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5339,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सौम्या, स्त्री, (सोम इव सौम्यः । शाखादित्वात् यः । ततः प्रज्ञाद्यण् । स्त्रियां टाप् ।) दुर्गा । यथा, -- “सौम्या सौम्यतराशेषसौम्ये भ्यस्त्वतिसुन्दरी ॥” इति देवीमाहात्म्यम् ॥ [] महेन्द्रवारुणी । रुद्रजटा । महाज्योतिष्मती । महिषवल्ली । गुञ्जा । शालपर्णो । ब्राह्मी । शटी मल्लिका । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-426-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सौम्या" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें