🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:28:58 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अनुरक्त
anurakta
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
रक्त (3.3.87) नील
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अनु-रक्त mfn. fond of, attached, pleased
beloved.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (37,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अनुरक्त p. p. 1 Reddened, dyed, coloured; कुंडलमणिप्रभानुरक्तगंडस्थलः K. 170. --2 Pleased, contented; loved, beloved; loyal, loyally devoted; अनुरक्तः शुचिर्दक्षः Ms. 7. 64; गुणानुरक्तामनुरक्तसाधनः Ki. 1. 31 having all means favourable to him; ˚प्रजः --लोकः beloved by people; attached or devoted to, fond of (with loc. or acc.); अपि वृषलमनुरक्ताः प्रकृतयः --अथ किम् - चंद्रगुप्ते दृढमनुरक्ताः प्रकृतयः Mu. 1; कथं वसंतसेना आर्यचारुदत्तमनुरक्ता Mk. 1; एषा भवंतमनुरक्ता Ś. 6. 18; अलभ्यमनुरक्तवान् कथय किंनु नारीजनं Mu. 6.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0078-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अनुरक्त त्रि० अनु + रन्ज क्त । अनुरागयुक्ते, अनुगतः रक्तं रागम् अत्या० स० । प्राप्तरक्तवर्णे ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0183,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अनुरक्तः, त्रि, (अनु + रन्ज + कर्त्तरि क्तः ।) आ- सक्तः । अनुरागयुक्तः । यथा, -- “अनुरक्तो गुणान् ब्रूते विरक्तो दूषणानि च” । इत्युद्भटः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-050-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अनुरक्त" आता है (19)
आसक्त अनुरक्त । लीन । लिप्त । जैसे,—इँद्रियो में आसक्त रहना ज्ञानियों का काम…अभिरत लीन । अनुरक्तसंरक्त अनुरक्त । आसक्त । प्रेममग्नअभिरक्त लगा हुआ । संबद्ध । अनुरक्तजातकाम आसक्त । अनुरक्तबदधस्नेह आसक्त । अनुरक्तलिप्त जिसपर किसी गीली वस्तु (जैसे,—घुली मिट्टी, चंदन आदि) की तह चढ़ी हो । जि…अनुशयी बैरि । द्वेषीरंजित जिसपर रंग चढ़ा हो या लगा हो । रँगा हुआ॰अभिलीन भली भाँति लीनसुरक्त सूंदर रंगा हुआ । अच्छी तरह रंगा हुआभावी भविष्यत् काल । आनेवाला समयसंगी वह जो सदा संग रहता हो । साथीशौंडि चतुर । दक्ष । कुशलरई दही मथने की लकड़ी । मथनी । खैलररसी एक प्रकार की सज्जी जो विहार और संयुक्त प्रांत में बनती हैरंता गौ । गायरसमसा पु वि॰प्रसंगी प्रसंगयुक्त
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें