🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:10:15 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अशिष्ट
aśiṣṭa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अशिष्ट वि॰ [सं॰] असाधु । दु:शील । अविनीत । उजड्ड । बेहूदा । अभद्र । अनैतिक अगान्य ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. अ-शिष्ट mfn. (√ शास्), untrained, badly trained, ill-behaved, rude, Āp.; MBh. &c.
2. अ-शिष्ट mfn. (√ शिष्), not left, AV. ii, 31, 3.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (113,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अशिष्ट a. 1 Ill-bred, ill-behaved, rude. --2 Unrefined, barbarous, not respectable, unworthy; ˚आलापेन Pt. 4. --3 Atheistical, profane. --4 Not sanctioned by any recognized authority. --5 Not prescribed in any work of authority; ˚ता, ˚त्त्वं rudeness.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0201-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अशिष्ट त्रि० न० त० । १ उपदिष्टभिन्ने यस्क शासनं न कृतं तस्मिन् । शिष्टः साधुः विरोधे न० त० । २ असाधौ साधुत्वञ्च वेदार्थे विश्वासवत्त्वमिति दिनकरी ३ तद्भिन्ने नास्तिके ४ पर्णसङ्करकारके व्यभिचारवंतिच “अशिष्टव्यवहारे दाणः प्रयोगे चतुर्थ्यर्थे तृतीया” वार्त्ति० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0476,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अशिष्ट" आता है (23)
अशील अभद्र । अशिष्ट । उद्दंडअसज्जन बुरा । खल । दुष्ट । अशिष्ट । नीचहतविनय जिसका विनय नष्ट हो गया हो । उच्छृँखल । विनयरहित । अशिष्टसुप्राकृत ग्राम्य । असभ्य । अशिष्टटिंग † संज्ञा स्त्री॰ स्त्री को योनि । भग ।—(अशिष्ट)ढौकना पीना ।— (अशिष्ट)वल्गर ग्राम्य । भोंडा । अशिष्टगुस्ताख धृष्ट । ढीठ । अशालीन । अशिष्ट । बेअदब । बड़ों का संकोच न रखनेवालादुर्विनात अविनीत । अशिष्ट । उद्धत । अक्खड़अविनय विनय का अभाव । ढिठाई । उद्दंड़ताअसभ्य सभा या गोष्ठी में बैठने के नाकाबिलनिकृष्ट बुरा । अधम । नीच । तुच्छअभद्र अमांगलिक । अशुभ । अकल्याणकारीअभव्य न होने योग्यअसाधु दुष्ट । बुर । खल । दुर्जन । खोटानिर्मर्याद मर्यादाहीन । जिसने मर्यादा छोड़ दी होहूश असभ्य । जंगली । उजड्डछीमी फली । जैसे—मटर क ीठेंगा अँगूठा । ठोसा । मुहा॰—ठेंगा दिखाना = (१) अँगूठा दिखाना । ठोसा दिखाना ।…ऊलजलूल असंबंद्ध । बेसिरपैर का । अंड बंड । बेठिकाने का । अनुचितटिप्पा पु ^१ संज्ञा पुं॰बाजारी बाजार संबंधी । बाजार कासमद्धत ऊपर उठाया हुआ । उन्नीत
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें