🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:45:40 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

असंग
asaṃga
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
असंग वि॰ [सं॰ असङ्ग]
१. बिना साथ का । अकेला । एकाकी ।
२. किसी से वास्ता न रखनेवाला । न्यारा निर्लिप्त । माया— रहित । उ॰—(क) मन मैं यह बात ठहराई । होइ असंग भोजौं जदुराई ।—सूर॰ (शब्द॰) । (ख) भस्म अंग मर्दन अनंग, संतत असंग हर । सीन गंग, गिरिजा अधंग, भूषन भुअंगवर ।—तुलसी (शब्द॰) ।
३. जुदा । अलग । पृथक् । उ॰—चंद्रकला च्चै परी, असंग गंग ह्वै परी, भुजंगी भाजि औ परी, बरंगी के बरत ही ।—देव (शब्द॰) ।
असंग २ संज्ञा पुं॰
१. पुरुष । आत्मा ।
२. सपर्काभाव । निर्लिप्तता [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-सङ्ग or अ-सङ्ग mfn. free from ties, independent, ŚBr. xiv (BṛĀrUp.), NṛsUp.
moving without obstacle (as a cart, a vessel, a flag, &c.), MBh. ii, 944; Hariv. &c.
having no attachment or inclination for or interest in
(see also s.v. अ-सक्त)
अ-सङ्ग (अस्), m. non-attachment, non-inclination, Mn. vi, 75; Bh.
N. of a son of Yuyudhāna, Hariv. 9207; VP.
a N. of Vasubandhu, Buddh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (118,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
असंग a. 1 Not attached, free from worldly ties. --2 Not hindered or obstructed, not blunted; असंगमद्रिष्वपि सारवत्तया R. 3. 63; तस्य मूर्घ्नि शितं खड्गमसक्तं पर्वतेष्वपि Mb. --3 Not united, solitary, unassailed. --गः 1 Non-attachment; Ms. 6. 75. --2 Puruṣa or soul (in Sān. phil.) ˚वत् a. not attached to.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0209-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
असङ्ग पु० अभावे न० त० । १ सम्बन्धाभावे नास्ति सङ्गो विषयैर्यस्य ३ पुरुये जीवे तस्य सर्व्वसम्बन्धशून्यत्वात् तथा- त्वम् । “असङ्गोऽयं पुरुषः” सां० सू० । ३ सम्बन्धशून्ये ४ प्रतिबन्धशून्ये च त्रि० । “असङ्गमद्रिष्वपि सारवत्तया” रघुः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0529,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "असंग" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें