🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:22:32 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आक्रीड
ākrīḍa
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
राजा का सबके लिये (सार्वजनिक) उद्यान (2.4.3) उद्यान
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-क्रीड m. n. a playing-place, pleasure-grove, garden, MBh.; R.
आ-क्रीड m. N. of a son of Kurūtthāma, Hariv. 1835.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (128,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आक्रीड a. Playing, sporting. --डः, --डं 1 Play, sport, pleasure. --2 A pleasure-grove, pleasure-garden; आक्रीडपर्वतास्तेन कल्पिताः स्वेषु वेश्मसु Ku. 2. 43; कमप्याक्रीडमासाद्य तत्र विशश्रमिषुः Dk. 12.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0224-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आक्रीड पु० आक्रीडत्यत्र आ + क्रीड--घञ् । क्रीडास्थाने उद्यानादौ । “आक्रीडपर्व्वतास्तेन कल्पिताः स्वेषु येश्मसु” कुमा० “कमप्याक्रीडमासाद्य तत्र विशिश्रमिषुः” दशकु० । कर्त्तरि अच् । २ विहारशीले त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0602,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आक्रीडः, पुं, (आङ् + क्रीड + घञ् ।) राजोपवनं । राज्ञः साधारणं वनं । इत्यमरः ॥ (केलीकाननं, लीलास्थानं । यथा, रामायणे । “आक्रीडालङ्कृतं स्फीतं सुविभक्तं सुसंस्कृतं” । तथा च कुमारे । २ । ६७ । “अक्रीडपर्ब्बतास्तेन कल्पिताः स्वेषु वेश्मसु” । कुरुत्थामनृपपुत्त्रः स्वनामख्यातः पौरवः” ॥ यथा हरिवंशे । “दुष्मन्तस्य तु दायादः कुरुत्थामः प्रजेश्वरः । कुरुत्थामादथाक्रीडश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-164-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें