🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:22:22 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

एडक
eḍaka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
एडक संज्ञा पुं॰ [सं॰] [स्त्री॰ एडका]
१. मेष । भेड़ा ।
२. जंगली बकरा ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
एडक m. a kind of sheep, ram, wild goat, MBh.; Bhpr. &c.
a kind of medicinal plant, Suśr.
एडक f(आ, इका). (आ, g. अजादि, Pāṇ. iv, 1, 4, and इका) the female of the above sheep, a ewe, Bhpr. (cf. ऐडक.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (231,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
एडकः 1 A ram. --2 A wild goat. --3 A kind of medicinal plant. --का A ewe.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0356-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
एडक पुंस्त्री० इल--ण्वुल् डंस्य लः । १ वनच्छागे, २ पृथु शृङ्गे मेषे ३ मेषमात्रे च जातित्वात् स्त्रीत्वे अजादि त्वात् टापि क्षिपकादि० नात इत्त्वम् एडका । एड इव प्रतिकृतौ कन् । मेषसदृशे दक्षिणापथप्रसिद्धे ४ पशुभेदे । वर्द्धन्ते पक्षिसंघाश्च तथा पशुगवेडकम्” भा० व० १४२ अ० । तस्येदम् अण् । ऐडक तत्संबन्धिनि त्रि० स्त्रियां ङीष् । “अनैडकीरूर्णाः प्रक्षाल्य” कात्या० ५, ३, ७ । एडको नाम दक्षिणापथे मेषाकृतिः पशुः तस्येमाः ऐडक्यः” कर्क० “तयोर्मेषे मेष्यां च यद्यनैडकीरूर्ण्णा विन्देत ताः प्रणिज्य निश्लेषयेत्” शत० ब्रा० २, ५, २, १५, एडकैवाचरपि क्यच् एडकीयति उपसर्गस्थावर्णात् परस्य वा पररूपम् उपे(पै)डकीयति
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1535,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
एडकः, पुंः (एड + स्वार्थे कन् । यद्वा इलति एलयति वा इल + ण्वुल् ।) मेषः । इत्यमरः ॥ वनच्छगलः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-297-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें