🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:50:24 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कंपित
kaṃpita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कंपित वि॰ [सं॰ कम्पित] काँपता हुआ । अस्थिर । चलायमान । चंचल । उ॰—छोभित सिंधु, सेष सिर कंपित पवन भयो गति पंग ।—सूर॰ ९ । १५८ ।
२. भय भीत । डरा हुआ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कम्पित mfn. trembling, shaking, MBh.; Ṛtus.
caused to tremble, shaken, swung, MBh. iv, 1290; Tattvas.
कम्पित n. trembling, a tremor.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (252,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कंपित p. p. 1 Trembling, shaking. --2 Shaken, swung. --तं 1 Trembling, tremor. --2 Causing to shake.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0378-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कम्पित न० कपि--भावे क्त । १ कम्पे शब्दच० कपि--णिच् भावे क्त । २ चालने “अनोकहाकम्पितपुष्पगन्धिः” रघुः कर्त्तरि क्त । २ कम्पयुक्ते त्रि० । णिच्--कर्म्मणि क्त । ३ चालिते त्रि० “अतिचपलकपिकुलकम्पितकम्पिल्लच्यूतप- ल्लवफलशवलैः” काद० “आद्यकोलतुलितां प्रकम्पनैः कम्पि- ताम्” माघः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1683,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कम्पितं, क्ली, (कपि + भावे + क्तः ।) चलनम् । तत्प- र्य्यायः । कम्पनम् २ कम्पः ३ वेपनम् ४ वेपथुः ५ । इति शब्दरत्नावली ॥ (कपि + कर्त्तरि + क्तः ।) कम्पयुक्ते त्रि ॥ (यथा रघुः । २ । १३ । “पृक्तस्तषारैर्गिरिनिर्झराणा- मनोकहाकम्पितपुष्पगन्धी” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-028-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "कंपित" आता है (38)
धुत कंपित । हिलता हुआधूत कंपित । कँपता हुआ । थरथराता हुआ । डग- मगाता हुआ । हिलता हुआधून कंपितविधूत कंपित । काँपता हुआवेल्लित हिलता डुलता हुआ । कंपितव्याधूत काँपता हुआ । कंपितउल्ललित कंपित । क्षुब्ध किया हुआविधूनित क्षुब्ध । कंपितआलुल कंपित । हिलता हुआविग्न कंपित । क्षुब्धप्रनर्तित कंपायमान किया हुआ । कंपितविघूर्णित कँपाया हुआ । कंपितप्रस्फुरित कंपित । फड़कता हुआ । हिलता हुआ । यौ॰—प्रस्फुरिताधर = जिसके होठ हिल रहे…अंदोल कंपित । हिलती डुलानावेजित उत्तेजित । कंपित । क्षुब्धवेपित कंपितसोत्कंप काँपता हुआ । हिलता डुलता हुआ । कंपितस्फूर्त हिलता डुलता । कंपितपरिलोलित हिलता हुआ । कंपितवेपथुभृत् कंपित । काँपता हुआटलमल हिलता हुआ । कंपितबिभंगित कंपित । तरंगितआलुलायित लता हुआ । कंपितलल विनोदी । क्रीड़ाप्रियअवधूत संन्यासी । साधु । योगीलोलित शल्थविधुत त्यक्तपरिप्लुत जिसके चारो ओर जल ही जल हो । प्लावित । डूबा हुआउल्लसित प्रसन्न । हर्षितआधूत वु॰दोलित झूलता हुआसंजात उत्पन्नउच्छलित उछलता हुआ । छलकता हुआ । तरंगायितप्रकुपित जिसका प्रकोप बहुत बढ़ गया हो । जैसे, प्रकृपित कफप्रविध्वस्त फेंका हुआ । उत्क्षिप्तप्रकंपित काँपता हुआ । कंपायमानसमाविग्न भीत या डर हुआस्फूर्तिमान् फुर्तीला । स्फूर्ति से युक्त
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें