🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:49:42 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कविता
kavitā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कविता १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] मनोविकारों पर प्रभाव डालनेवाला रमणीय पद्यमय वर्णन । काव्य । क्रि॰ प्र॰—करना ।—जोड़ना ।—पढ़ना ।—रचना ।
कविता २ संज्ञा पुं॰, वि॰ [सं॰ कवितृ] दे॰ कवि । उ॰—(क) बरने नष की उपमा कविता । सु जरे मनुं कंदुन मुत्तियता ।— पृ॰ रा॰, २१ ।८६ । (ख) दिन फेर पिता वर दे सविता कर दे कविता कवि शंकर को ।—कविता कौ॰, भा॰ २, पृ॰ ९६ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कवि—ता f. poetry, ornate style (whether of verse or prose), Bhartṛ.; Prasannar.
a poem, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (264,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कविता Poetry; सुकविता यद्यस्ति राज्येन किं Bh. 2. 21; यस्याश्चोरश्चिकुरनिकरः कर्णपूरो मयूरो भासो हासः कविकुलगुरुः कालिदासो विलासः । हर्षो हर्षो हृदयवसतिः पंचबाणस्तु बाणः केषां नैषा कथय कविताकामिनी कौतुकाय ॥ P. R. 1. 22.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0389-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कविता स्त्री कवेः वर्ण्णयितुर्भावः तल् । कविकर्मणि काव्ये काव्यशब्दे विवृतिः । “केषां नैषा भवति कविताकामिनी कौतुकाय” प्रस० रा० । त्व । कवित्वमप्यत्र न० । “कवि- त्वं दुर्लभं लोके शक्तिस्तत्र सुदुर्लभा” सा० द० अग्नि- पुरा० । “स भवति कवित्वामृतनदीनदीनः पर्य्यन्ते परम- पदलीनः प्रभवति” कर्पूरस्रवः । “ता ऊ कवित्वमा कवी” ऋ० ८, ४३, “कवित्वना कवित्वेन” भा० पृषो० साधु ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1832,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कविता, स्त्री, (कवेः रचयितुर्भावः तल् ।) कवि- त्वम् । काव्यम् । यथा, -- “कविता वनिता वापि आयाता सुखदायिनी” । इत्युद्भटः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-068-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "कविता" आता है (12)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें