🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:18:36 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गभीर
gabhīra
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गभीर वि॰ [सं॰] दे॰ गंभीर ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गभीर mf(आ)n. deep (opposed to गाध and दीन), RV. &c.
(Naigh. i, 11) deep in sound, deep-sounding, hollow-toned, RV. v, 85, 1; Ṛtus.
profound, sagacious, grave, serious, solemn, secret, mysterious, RV.; AV. v, 11, 3
(गम्भ्˚, MBh. &c.), Prab. iv, 15; Sāh.
dense, impervious, BhP. viii, 3, 5
(गम्भ्˚, R. iii)
not to be penetrated or investigated or explored, inscrutable
‘inexhaustible’, uninterrupted (time), BhP. i, 5, 8
(गम्भ्˚, iv, 12, 38; v, 24, 24)
गभीर m. N. of a son of Manu Bhautya or of Rambha, VP. iii, 2, 43; BhP. ix, 17, 10.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (346,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गभीर a. [गच्छति जलमत्र, गम् ईरन् भांतादेशश्च Uṇ. 4. 35] 1 Deep (in all senses); उ त्तालास्त इमे गभीरपयसः पुण्याः सरित्संगमाः U. 2. 30; Bv. 2. 105. --2 Deepsounding (as a drum). --3 Thick, dense, impervious (as a forest). --4 Profound, sagacious. --5 Grave, serious, solemn, earnest. --6 Secret, mysterious. --7 Inscrutable, difficult to be perceived or understood. --Comp. --आत्मन् the Supreme Soul. --वेध a. very penetrating.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0451-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गभीर त्रि० गच्छति जलमत्र गम--ईरन् भान्तादेशश्च । १ निम्नस्थाने, २ अतलस्पर्शे, ३ मन्द्रे ध्वनौ च अमरः । ४ गहने, ५ दुष्प्रवेशे, ६ दुर्बोधे च उणादिकोषः । “जीर्ष्णा तरिः सरिदतीव गभीरनीरा” उद्भटः “न त्वां गभीरं गुरु- हन्तः! सिन्धुः” ऋ० ३ । ३२ । १६ । “न तं गूहन्ति स्रवतो गभीराः” ऋ० १० । १०८ । ४ ॥ ७ वाचि स्त्री निघण्टुः । ८ द्यावापृथिव्योः रोदस्योः स्त्री द्विव० निघण्टुः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2532,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गभीरं, त्रि, (गच्छति जलमत्र । गम् + “गभीर- गम्भीरौ” । उणां । ४ । ३५ । इति ईरन् भश्चान्ता- देशः ।) नीचस्थानम् । तत्पर्य्यायः । निम्नम् २ गम्भीरम् ३ । इत्यमरः । १ । १० । १५ ॥ गभीरकम् ४ । इति शब्दरत्नावली ॥ अगाधम् । (यथा, प्रबोध- चन्द्रोदये । ४ । १५ । “निष्कम्पनिर्म्मलपयोधिगभीरवीरा धीराः परस्य परिवादगिरः सहन्ते ॥”) गहनम् । इत्युणादिकोषः ॥ (प्रचण्डम् । यथा, भागवते । १ । ५ । १८ । “कांलेन सर्व्वत्र गभीररंहमा ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-306-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें