🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:02:10 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

त्रपा
trapā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
त्रपा १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] [वि॰ त्रपमान्]
१. लज्जा । लाज । शर्म । हया । उ॰— ही लज्जा ब्रीडा त्रपा सकुच न करु बिनु काज । पिय प्यारे पै चलिय वलि औषध खात कि लाज । — नंददास (शब्द॰) ।
२. छिनाल स्त्री । पुंश्चली । यौ॰—त्रपारंडा =
१. छिनाल स्त्री ।
२. वेश्या । रंडी ।
३. कीर्ति । यश ।
त्रपा २ वि॰ लज्जित । शरमिदा । उ॰— भवधनु दलि जानकी विवाही भये विहाल नृपाल त्रपा हैं ।—तुलसी (शब्द॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
त्रपा f. (Pāṇ. iii, 3, 104) perplexity, bashfulness, shame, MBh. ii; BhP.; Ratnāv. &c.: (ifc. f(आ). , Sāh.)
an unchaste woman, L.
family, L.
fame, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (457,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
त्रपा [त्रप् भावे अङ्] 1 Bashfulness modesty; मंदत्रपाभर Gīt. 12. --2 Shame (in a good or bad sense). --3 A libidinous or unchaste woman. --4 Family, race. --5 Fame, celebrity --Comp. --निरस्त, हीन a. shameless, impudent. --रंडा a harlot.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0548-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
त्रपा स्त्री त्रप--भावे अङ् । १ लज्जायाम् अमरः । कर्त्तरि अच् । २ सलज्जे त्रि० । ३ कुलटायां स्त्री मेदि० । ४ कुले ५ कीर्त्तौ च शब्दच० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3358,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
त्रपा, स्त्री पुं, (त्रप्यते इति । त्रप + “षिद्भिदा- दिभ्योऽङ् ।” ३ । ३ । १०४ । इत्यङ् । तत- ष्टाप् ।) लज्जा । इत्यमरः । १ । ७ । २३ ॥ (यथा, रत्नावल्याम् । “नीचं वर्षवरैर्मनुष्यगणनाभावादपास्य त्रपा- मन्तः कञ्चकिकञ्चुकस्य विशति त्रासादयं वामनः ॥” त्रपते अनया अस्याः वा । करणे अपादाने वा अङ् ।) कुलटा । इति मेदिनी । पे, ७ ॥ कुलम् । कीर्त्तिः । इति शब्दरत्नावली ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-652-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "त्रपा" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें