🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:37:17 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

दीप्
dīp
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
📗 अमरकोश — पर्याय
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दीप् cl. 4. Ā. दीप्यते (दीप्यते, TBr., दीप्यति, MBh. pf. दिदीपे, Ragh. v, 47; fut. दीपिष्यते, दीपिता; aor. अदीपि, अदीपिष्ट inf. दीपितुम्, Pāṇ. vii, 2, 8, Sch.; iii, 1, 61) to blaze, flare, shine, be luminous or illustrious, AV.; Br.; Mn.; MBh.; Kālid. &c.; glow, burn (also with anger, Bhaṭṭ.) : Caus. दीपयति, ˚ते, aor. अदीदिपत् or अदिदीपत् (Pāṇ. vii, 4, 3) to kindle, set on fire, inflame, TāṇḍyaBr. xvi, 1; ĀśvGṛ. iv, 6; Kauś. 60 &c.; illuminate, make illustrious, MBh.; Hariv. &c.; excite, rouse, ib. : Desid. दिदीपिषते: Intens. देदीप्यते, to blaze fiercely, shine intensely, be very bright, MBh.; BhP.; p. देदीप्यन्ती, MBh. vii, 8138.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (481,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दीप् {c4c} A. (दीप्यते, दीप्त; freq. देदीप्यते) 1 To shine, blaze, (fig. also); सर्वैरुस्रैः समग्रैस्त्वमिव नृपगुणैर्दीप्यते सप्तसप्तिः M. 2. 13; तरुणीस्तन एव दीप्यते मणिहारावलिरामणीयकं N. 2. 44; Bk. 2. 2, R. 14. 64; H. Pr. 46. --2 To burn, be lighted; यथा यथा चेयं चपला दीप्यते K. 105. --3 To glow, be inflamed or excited, increase (fig. also); R. 5. 47; Bk. 15. 88, Śi. 20. 71. --4 To be fired with anger; Ki. 3. 55. --5 To be illustrious. --Caus. (दीपयति ते) 1 To kindle, set on fire, inflame. --2 To illuminate, light, irradiate; वृंदावनांतरमदीपयदंशुजालैः (इंदुः) Gīt. 7; U. 1. 42. --3 To excite, raise. --4 To adorn, grace; Ki. 10. 1.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0567-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें