🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:41:36 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

द्वैप
dvaipa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
चीते या बाघ की खाल से ढका रथ (2.8.53) वैयाघ्र
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
द्वैप संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. बाघ से संबंध रखनेवाली या बाध से निकली या बनी हुई वस्तु ।
२. व्याघ्रचर्म । बाघ का चमड़ा ।
३. द्वीप से संबंधित या उत्पन्न (वस्तु आदि) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
द्वैप mf(ई)n. (fr. द्वीप) being or living or happening on an island, an islander, Śiś., Sch.
g. कच्छादि
(fr. द्वीपिन्) belonging to a tiger or panther, Suśr.
द्वैप m. (with or scil. रथ) a car covered with a tiger's skin, Pāṇ. iv, 2, 12; L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (507,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
द्वैप a. (पी f.) [द्वीपिनो विकारः --अञ् द्वीपादागतः -अण् वा] 1 Relating to or [] living on an island. --2 Belonging to a tiger, made of or covered with a tiger's skin. --पः A car covered with a tiger's skin. --पं The skin of a tiger.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0590-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
द्वैप त्रि० द्वीपिनी विकारः “प्राणिरजतादिभ्योऽञ् पा० अञ् । १ व्याघ्रविकारे २ तच्चर्मणि न० । द्वैपेन चर्मणा परिवृतो रथः “द्वैपवैयाघ्रादञ्” पा० पुनरञ् । २ द्वीपिचर्मपरिवृते रथे पु० द्वीपिन इदम् अण् । ३ तत्सम्बन्धिनि त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3831,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
द्वैपः, पुं, (द्वीपिनो विकारः द्वैपम् । द्वीप + “प्राणि- रजतादिभ्योऽञ् ।” ४ । ३ । १५४ । इति अञ् । तेन परिवृतः । “द्वैपवैयाघ्रादञ् ।” ४ । २ । १२ । इत्यञ् ।) द्वीपिचर्म्मावृतरथः । इत्यमरः । २ । ८ । ५३ ॥ द्वीपसम्बन्धिनि व्याघ्रचर्म्मसम्ब- न्धिनि च त्रि ॥ (यथा, सुश्रुते चिकित्सित- स्थाने ९ अध्याये । “द्वैपं दग्धं चर्म्म मातङ्गजं वा भिन्ने स्फोटे तैलयुक्तं प्रलेपः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-772-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें