🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:17:44 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

धौरेय
dhaureya
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
भार (जुआ) ढोने वाला बैल (2.9.66) धुर्वह · धुर्य · धुरीण · धुरन्धर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
धौरेय १ वि॰ [सं॰] [वि॰ स्त्री॰ धौरेयी]
१. धुर खींचनेवाला । रथ आदि खींचनेवाला ।
२. भार या बोझ ले जाने योग्य (को॰) ।
धौरेय २ संज्ञा पुं॰
१. वह बैल जो गाड़ी खींचता है ।
२. घोड़ा (को॰) ।
३. बोझ ले जानेवाला जानवर (को॰) ।
४. मुखिया । प्रधान । निता (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
धौरेय mf(ई)n. (fr. धुर्) fit to be harnessed or for a burden, L.
being foremost, at the head of (cf. पुरुष-)
धौरेय m. beast of burden, draught-horse, L. (also ˚यक, Veṇīs. iv, 9/10).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (520,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
धौरेय a. (यी f.) [धुरं वहति ढक्] Fit for a burden. --यः 1 A beast of burden [] --2 A horse. --3 A chief, leader.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0602-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
धौरेय त्रि० धुर वहति “धुरो यड्दकौ” पा० ढक् । १ धूर्वहे अमरः । २ धुर्ये वृषे पु० राजनि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3912,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
धौरेयः, त्रि, (धुरं वहतीति । “धुरो यड्ढकौ ।” ४ । ४ । ७७ । इति ढक् ।) रथलाङ्गलादि- भारवोढा । इत्यमरः । २ । ९ । ६५ ॥ अनडुहि, पुं । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-808-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें