🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:23:54 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

परंपर
paraṃpara
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
परंपर संज्ञा पुं॰ [सं॰ परम्पर] एक के पीछे दूसरा ऐसा क्रम । अनुक्रम । चला जाता हुआ सिलसिला ।
२. पुत्र, पौत्र, प्रपौत्र आदि । बेटा, पोता, परपोता आदि । वंश । संतति ।
३. मृगमद । कस्तूरी ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पर—म्-पर mfn. one following the other, proceeding from one to another (as from father to son), successive, repeated, MBh.; Suśr.
पर—म्-पर m. a great great-grandson or great-grandson with his descendants, L.
a species of deer, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (587,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
परंपर a. 1 One following the other. --2 Successive, repeated. --रः 1 A [] great-grandson. --2 A kind of deer. --रा 1 An uninterrupted series, regular series, succession; महतीयं खल्वनर्थपरंपरा K. 103; कर्णपरंपरया ‘from ear to ear, by hear-say’; परंपरया आगम् ‘to be handed down in regular succession’. --2 A row, line, collection, assemblage (of regular things); तोयांतर्भास्करालीव रेजे मुनिपरंपरा Ku. 6. 49; R. 6. 5, 35. 40; 12. 100. --3 Method, order, due arrangement. --4 Race, family, lineage. --5 Injury, hurting, killing. --रं ind. Successively, one after the other.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0668-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
परम्परः, पुं, (परं पिपर्त्तीति । पॄलि पूर्त्तौ + अच् । “तत्पुरुषे कृतीति” अलुक् ।) प्रपौत्त्रादिः । मृगभेदः । इति हेमचन्द्रः ॥ प्रपौत्त्रतनयः । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-052-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "परंपर" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें