🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:29:40 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

प्रसिति
prasiti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
बन्धन (3.2.14) बन्धन
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
प्रसिति संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. रस्सी ।
२. रश्मि ।
३. ज्वाला । लपट ।
४. जाल (को॰) ।
५. आक्रमण । हमला (को॰) ।
६. पहुँच । सीमा (को॰) ।
७. श्रेणी । क्रम । सिलसिला (को॰) ।
८. शक्ति । प्रभाव ।
९. पथ । मार्ग (को॰) ।
१०. उत्क्षेपण । फेंकना [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. प्र-˚सिति (प्र-), f. (for 2. see below) a net for catching birds, RV. iv, 4, 1 &c. (Nir.; Sāy.)
a ligament, binding, fetter, L.
2. प्र-˚सिति (प्र-), f. (for 1. see above) onward rush, onset, attack, assault, RV.
a throw, cast, shot, missile, VS.; TBr.
stretch, reach, extension, sphere, RV.
succession, duration, VS.
dominion, power, authority, influence, RV.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (697,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रसितिः f. 1 A net. --2 A ligament. --3 A tie, fetter. --4 An attack, assault. --5 A throw, shot. --6 Reach, extent. --7 A series, succession. --8 Power, authority, influence. --9 Ved. A flame. --10 A track, path.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0765-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रसिति स्त्री प्र + सि--बन्धने करणे क्तिन् । बन्धनसाधने १ निगडादौ अमरः । २ तन्तौ ३ जाले च प्रसयनशब्दे निरु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4499,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रसितिः, स्त्री, (प्रसिनोति बध्नात्यनयेति । प्र + सि + करणे क्तिन् ।) बन्धनसाधनरज्जुनिग- डादिः । इत्यमरः । ३ । २ । १४ ॥ (ज्वाला । यथा, ऋग्वेदे । २ । २५ । ३ । “अग्नेरिव प्रसितिर्नाह वर्त्तवे ।” “प्रसीयते बध्यतेऽनयेति । प्रसितिर्ज्वाला ।” इति तद्भाष्ये सायङः ॥ * ॥ भावे क्तिन् । प्रबन्ध- नम् । यथा, ऋग्वेदे । ६ । ६ । ५ । “शूरस्येव प्रसितिः क्षातिरग्नेः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-301-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬