🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:48:58 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

भीत
bhīta
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भीत १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ भित्ति]
१. भित्तिका । दीवार । मुहा॰—भीत में दौड़ना या दौरना = अपने सामर्थ्य से बाहर अथवा असंभव कार्य करना । उ॰—बालि बला खर दूषन और अनेक गिरे जे जे भीत में दौरे ।—तुलसी (शब्द॰) । भीत के विना चित्र बनाना = बे सिर पैर की बात करना । बिना प्रमाण की बात करना । उ॰—तात रिस करत भ्राता कहै मारिहौं मीति बिन चित्र तुग करत रेखा ।—सूर (शब्द॰) ।
२. विभाग करनेवाला परदा ।
२. चटाई ।
४. छत । गच ।
५. खंड । टुकड़ा ।
६. स्थान ।
७. दरार । ८ कोर । कसर । त्रुटि ।
९. अवसर । अवकाश । मौका ।
भीत ३ संज्ञा पुं॰ भय । डर ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भीत mfn. frightened, alarmed, terrified, timid, afraid of or imperilled by (abl. or comp.), RV. &c. &c.
anxious about (comp.), Pañcar.
भीत n. fear, danger, L.
(impers.) fear has been shown, Śṛṅgār.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (758,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भीत p. p. [भी-क्त] 1 Frightened, terrified, alarmed, afraid of (with abl.); न भीतो मरणादस्मि Mk. 10. 27. --2 Fearful, timid. --3 Placed in danger, imperiled. --तं Fear, dread. --तं ind. Timidly. --Comp. --भीत a. exceedingly afraid.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0818-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भीत न० भी--भावे कर्त्तरि वा क्त । १ भवे २ तद्युते त्रि० । ३ मन्त्रभेदे पु० “शिवो वा शक्तिरथ वा भीताख्यः स प्रकीर्त्तितः” तन्त्रसारः
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4672,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भीतं, क्ली, (भी लि भीत्याम् + क्तः ।) भयम् । भययुक्ते, त्रि । इति मेदिनी । ते, ४० ॥ (यथा, मनुः । ७ । ९४ । “यस्तु भीतः परावृत्तः संग्रामे हन्यते परैः । भर्त्तुर्यद्दुष्कृतं किञ्चित् तत्सर्व्वं प्रतिपद्यते ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-513-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "भीत" आता है (20)
दरित भयालु । डरपोक । भीतभित्ति दीवार । भीतभित्तिका छिपकली जो भीत पर रहती हैअपगल्भ भीत । भीरु । घबड़ाया हुआ (को॰)भिस पु † संज्ञा स्त्री॰ दीवार । भीतभीक डरा हुआ । भीतआतकित भीत । त्रस्त । डरा हुआत्रासमान वस्त । भीत । ड॰— जोगी जती आव जो कोई । सुनतहि त्रासमान भा सोई ।—जायसी ग…कंथा गुदडी़दृब्ध ग्रंथित । गुँता हुआव्यथित जिसे किसी प्रकार की व्यथा या तकलीफ होसंविग्न क्षुब्ध । उद्विग्न । घबराया हुआविग्न कंपित । क्षुब्धसंहृष्ट अंचित । खड़ा (रोम)विजिता निर्णायकभित्तिक भेदन करने या तोड़नेवालामूलस्थान आदिस्थान । वाप दादा की जगह । पूर्वजों का स्थानसगबग सराबोर । लथपथदीवार पत्थर ईंट मिट्टी आदि को नीचे ऊपर रखकर उठाया हुआ परदा जिससे किसी स्थान …व्यथान्वत व्यथायुक्त । पीड़ायुक्त
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें