🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:55:59 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

भ्रमि
bhrami
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
घूमना (3.2.9) भ्रम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भ्रमि १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ भ्रमिन्] दे॰ भ्रमी १ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भ्रमि mfn. turning round, revolving (cf. संवत्सर-, स्वयव्-भ्˚)
भ्रमि f. (L. also ˚मी) the act of turning round, Uttarar.; Naiṣ.
a potter's wheel or a turner's lathe, Sāṃkhyak.; Pur. (v.l. ˚म)
a whirlpool, Kād.
a whirlwind, L.
a circular array of troops, Pur.
an error, mistake, L.
N. of a daughter of Śiśu-māra and wife of Dhruva, BhP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (770,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भ्रमिः f. [भ्रम्-इ] 1 Whirling or turning round, circular movement; moving about or round, revolution; U. 3. 19; 6. 3; Māl. 5. 23. --2 A potter's wheel. --3 A turner's lathe. --4 A whirlpool --5 A whirlwind. --6 A circular arrangement of troops. --7 An error, a mistake.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0828-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भृ(भ्र)मि पु० भ्रम--इन् पृषो० वा संप्रसारणम् । (घूर्णा) [] १ वायुभेदे ३ भ्रमणे च । “किमु चक्रभ्रमिकारितागुणः” नैषधम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4700-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भ्रमिः, स्त्री, (भ्रम + बाहुलकात् इः ।) भ्रमणम् । तत्पर्य्यायः । भ्रमः २ । इत्यमरः । ३ । २ । ९ ॥ भ्रमी ३ । इति भरतः ॥ (मण्डलाकारगतिः ४ । तथाच नैषधचरिते । १ । ७३ । “अचीकरच्चारुहयेन या भ्रमी- र्निजातपत्रस्य तलस्थले नलः ।”) मण्डलाकारसैन्यरचना । यथा, -- “वीरान् सहस्रशो दृष्ट्वा भ्रमिभिः पर्य्यवस्थितान् । लवो लवेन सन्धाय शरान् रोषप्रपूरितः ॥ भ्रमिराद्या सहस्रेण द्वितीयायुतसङ्ख्यया । तृतीयायुतयुग्मेन तुरीयायुतपञ्चभिः ॥ पञ्चमी लक्षयोधानां षष्ठी योधायुताधिकैः । सप्तमी लक्षयुग्मेन सप्तभिर्भ्रमिभिर्युतान् ॥ मध्ये लवो भ्रमिव्याप्तः सञ्चरन् बह्निवत्तदा । दाहयामास सर्व्वान् वै सैनिकान् भ्रमिकार- कान् ॥” इति पाद्मे पातालखण्ड ६१ अध्यायः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-558-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें