🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:03:08 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

रमा
ramā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
रमा संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. लक्ष्मी ।
२. पत्नी । स्त्री (को॰) ।
३. सौभाग्य (को॰) ।
४. संपत्ति । धन दौलत (को) ।
५. श्री । शोभा (को॰) ।
६. कार्तिक कृष्ण एकादशी (को॰) । विशेष—इस शब्द में कांत, पति, रमण आदि अथवा इनके वाची शब्द लगाने से विष्णु का अर्थ होता है । जैसे,—रमाकांत, रमापति, रमारमण ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
रमा f. See s.v.
रमा f. of रम, q.v.
a wife, mistress, W.
N. of Lakṣmī, the goddess of fortune, Bhartṛ.; BhP.
good luck, fortune, splendour, opulence, Cāṇ.
splendour, pomp, Bhām.
N. of the 11th day in the dark half of the month Kārttika, Cat.
of the syllable शॄम् (also रम), Sarvad.
of a daughter of Śaśi-dhvaja and wife of Kalki, KalkiP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (868,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
रमा [रमयति रम्-अच्] 1 A wife, mistress. --2 N. of Lakṣmī, the wife of Viṣṇu, and Goddess of wealth. --3 Good luck, fortune. --4 Riches. --5 Splendour. --6 N. of the eleventh day in the dark half of Kārtika. --Comp. --कांतः, --नाथः, --पतिः epithets of Viṣṇu. --प्रियः Viṣṇu. --(यं) a lotus. --वेष्टः turpentine.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0905-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
रमा स्त्री रमयति रम--अच् । १ लक्ष्म्याम् मेदि० २ कल्कि- भार्य्यायां कल्किपु० । ३ शोभायां राजनि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4793,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
रमा, स्त्री, (रमयतीति । रम् + णिच् + अच् । टाप् च ।) लक्ष्मीः । इति मेदिनी । मे, २५ ॥ (यथा, भागवते । ३ । ९ । २३ । “एष प्रसन्नवरदो रमयात्मशक्त्या यद्यत् करिष्यति गृहीतगुणावतारः ॥” यथा च । “रमा यत्र नवाक् तत्र यत्र वाक् तत्र नो रमा । ते यत्र विनयो नास्ति सा च सा च स च त्वयि ॥” इत्युद्भटः ॥) शशिध्वजराजकन्या । सा कल्किदेवेन विवा- हिता । यथा, -- “ततः शशिध्वजो राजा युद्धादाहूय पुत्त्रकान् । सुशान्ताया मतिं बुद्ध्वा रमां प्रादात् स कल्कये ॥” इति कल्किपुराणे २५ अध्यायः ॥ शोभा । इति राजनिर्घण्टः ॥ (गङ्गा । यथा, काशीखण्डे । २९ । १४५ । “रेवती रतिकृद्रम्या रत्नगर्भा रमा रतिः ॥”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-095-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "रमा" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें