🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:56:59 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शिली
śilī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
छोटा केंचुआ (1.10.24) गण्डूपदी
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शिली संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. देहलीज ।
२. केचुआ । गंडूपदी ।
३. भोजपत्र ।
४. बाण ।
५. भाला ।
६. खंभे का ऊपरी भाग । स्तंभशीर्ष (को॰) ।
७. मडूक । मेढक ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. शिली f. a kind of worm, L. (accord. to some, the female of गण्ड-पद)
a female frog, MBh., Sch.
= स्तम्भ-शीर्ष, L.
= द्वाराधः-स्थित-काष्ठ, L.
a spike, dart, W.
an arrow, MW.
2. शिली in comp. for शिला.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1073,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शिली 1 The lower timber of a door. --2 A kind of earthworm. --3 The top of a pillar. --4 A dart. --5 An arrow. --6 A female frog. --Comp. --मुखः {1} a bee; मिलितशिलीमुखपाटलिपटलकृतस्मरतूणविलासे Gīt. 1.; R. 4. 57. {2} an arrow; सा कुसुमघटितशिलीमुखमतोहरान्मदतचापादिव प्रमदवनास्त्रस्यति K. 225; or युगपद्विकाशमुदयाद्गमिते शशिनः शिलीमुखगणोऽ लभत Śi. 9. 41 (in both passages the word is used in senses {1} and {2}). {3} a fool. {4} war, fight.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1046-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शिली, स्त्री, (शिलि + कृदिकारादिति ङीष् ।) द्वाराधःस्थितकाष्ठम् ।) इति शब्दरत्नावली ॥ गण्डूपदी । स्तम्भशीर्षम् । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-077-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें