🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:13:44 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सविध
savidha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सविध १ वि॰ [सं॰]
१. निकट । पास । समीप ।
२. समान । सजातीय । एक ही वर्ग का (को॰) ।
सविध २ संज्ञा पुं॰ निकटता । सामीप्य [को॰] ।
सविध ३ अ॰ विधिपूर्वक । विधिवत् ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स—विध mfn. of the same kind or sort, APrāt.
proximate, near, Mālatīm.
स—विध n. proximity, Kāv.; Kathās.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1190,4)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सविध a. 1 Of the same kind or sort. --2 Near, adjacent, proximate; भूयो भूयः सविधनगररिथ्यया पर्यदंतं Māl. 1. 15. --धं Proximity, vicinity; यस्य न सविधे दयिता दवदहनस्तुहिनदीधितिस्तस्य K. P. 9; किमासेव्यं पुंसां सविधमनवद्यं द्युसरितः 10; N. 2. 47; Śi. 14. 69; Bv. 2. 182.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1110-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सविध त्रि० सह विध्यति विध--क सहस्य सः । १ निकटे अमरः “सविधेऽपि न सूक्ष्मसाक्षिणी” नैषधम् । सह षिधया । २ प्रकारयुते ३ विधानयुक्ते च त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5262,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सविधः, त्रि, (समाना विधास्येति ।) निकटम् । इत्यमरः । ३ । १ । ६७ ॥ (यथा, कथासरित्- सागरे । ५३ । ३० । “अग्रे सविधमागत्य राज्ञस्तस्योपविष्टवान् ॥”) समानप्रकारश्च ॥ (यथा, भागवते । ३ । ३ । ८ । “आसां मुहूर्त्त एकस्मिन् नानागारेषु योषिताम् । सविधं जगृहे पाणीननुरूपः स्वमायया ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-312-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें