🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:59:47 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अभ्याश
abhyāśa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अभ्याश १ वि॰ [सं॰] समीपवर्ती । निकट [को॰] ।
अभ्याश २ संज्ञा पुं॰
१. सामीप्य । निकटता । पड़ोस
२. परिणाम । नतिजा ।
३. प्रप्ताशा । अभ्युदय [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभ्य्-आश, अस्, m. (also written 1. अभ्य्-आस), reaching to, pervading, Yājñ. iii, 114; (with यद् and Pot.) prospect, any expected result or consequence, ChUp.; proximity (with gen. or abl.), R. &c.; (mfn.) near, Kum. vi, 2; (अम्), ind. near, at hand, AitBr.; PBr.; (ए), loc. ind. near (with gen. or abl.), R. &c.; (आत्), abl. in comp. with (a perf. Pass. p., as) आगत, &c., arrived from near at hand, &c., Pāṇ. ii, 1, 39, Sch. & vi, 3, 2, Sch..
अभ्य्-आश m. See अभ्य्- √ 1. अश्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (76,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभ्याश a. Near, proximate. --शः 1 Reaching to, pervading. --2 Proximate neighbourhood, vicinity (also written as अभ्यास q. v.); वायसाभ्याशे समुपविष्टः Pt. 2: सहसाभ्यागतां भैमीमभ्याशपरिवर्तिनीं Mb., Dk. 62. --3 Result, consequence. --4 Prospect, hope of gaining; hence oft. used in the sense of ‘quickly’.
अभ्याश --स see under अभ्यश्-स्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0145-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभ्याश पु० आभिमुख्येनाश्यते व्याप्यतेऽनेन अशू--व्याप्तौ करणे घञ् । निकटे । निकटस्थस्याभिमुखव्यापनात्तथा- त्वम् । २ क्षिप्रे तस्याव्यवहितकालेन व्यापनात्तथात्वम् । “यएतदेवं विद्वान् साधु सामेत्युपास्ते अभ्याशोह यदेनं साधवोधर्म्मा अभ्यागच्छेयुः” छा० उ० । “अभ्याशः क्षिप्रम्” भा० “तद्य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत्ते रमणीयां योनिमापद्येरन्” । य इह कपूयचरणा अभ्याशो ह यत्ते कपूयां योनिमापद्येरन्” छा० उ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0312,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभ्याशः, त्रि, (आभिमुख्येनाश्यते व्याप्यतेऽनेन, अशू व्याप्तौ करणे घञ् ।) समीपं । इत्यमरटी- कायां रायमुकुटः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-079-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें