🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:16:15 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सिंही
siṃhī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सिंही संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. सिंह की मादा । शेरनी । उ॰—सिंही की गोद से छीनता है शिश कौन ? ।—अपरा, पृ॰ १० ।
२. अडसा ।
३. स्नुही । थूहर ।
४. मुद्गपर्णी ।
५. चंद्रशेखर के मत से आर्या का पचीसवाँ भेद । इसमें ३ गुरु और ५१ लघु होते हैं ।
६. बृहती लता ।
७. सिंघा नाम का बाजा ।
८. पीली कौड़ी ।
९. धमनी । नस । नाड़ी (को॰) ।
१०. नाड़ी- शाक । करेमू ।
११. राहु की माता सिंहिका ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सिंही (ई), f., see below.
1. सिंही f. a lioness, RV.; VS.; TS. &c.
N. of the Uttara-vedi (nom. सिंहीह्), TS.
of various plants (Solanum Jacquini; Sol˚; Gendarussa Vulgaris; Hemionitis Cordifolia; Phaseolus Trilobus), PārGṛ.; Suśr.
a vein, L.
N. of the mother of Rāhu (= सिंहिका), L.
2. सिंही in comp. for सिंह.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1213,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सिंही 1 A lioness. --2 N. of the mother of Rāhu.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1122-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सिंही स्त्री हिनस्ति रोगान् हिन्स--अच् पृषो० । वार्त्ता- क्याम् अमरः २ कण्टकारिकायाम् ३ वासके मेदि० ४ वृ- हत्यां राजनि० ५ राहुमातरि विश्वः ६ मुद्गपर्ण्याम् सिंह + जातौ ङीष् । ७ सिंहयोषिति ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5292,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सिंही, स्त्री, (सिंह + ङीष् ।) सिंहपत्नी । (यथा, कथासरित्सागरे । ६ । १०२ । “अयं स वर्द्धि तोऽन्यासां सिंहीनां पयसा मया ॥”) वार्त्ताकी । इत्यमरः । २ । ४ । ११४ ॥ कण्ट- कारी । वासकः । इति मेदिनी ॥ बृहती । राहुमाता । इति विश्वः ॥ मुद्गपर्णी । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-347-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सिंही" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें