🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:15:15 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सुवर्णक
suvarṇaka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
अमलतास के और नाम (2.4.24) आरेवत · व्याधिघात · कृतमाल
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सुवर्णक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. सोना ।
२. सोने की एक प्राचीन तौल जो सोलह माशे की होती थी । सुवर्णकर्ष ।
३. पीतल जो देखने में सोने के समान होता है ।
४. अमलतास । आरग्वध वृक्ष ।
५. सुवर्णक्षीरी ।
६. सीसा धातु (को॰) ।
सुवर्णक २ वि॰
१. सोने का ।
२. सुंदर वर्ण या रंग का ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सुवर्णक mfn. golden, Harav.
of a beautiful colour, MW.
सुवर्णक m. Cathartocarpus Fistula, Bhpr.
(ifc.) a Karṣa of gold, MBh.
सुवर्णक n. gold, ib.; R.
yellow brass, L.
lead, ib.
सुवर्णक m. or n. (?) a kind of plant (v.l. ˚ण-क्षीरी), Suśr.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1236,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सुवर्णकं 1 Brass, bell-metal. --2 Lead. --3 Gold.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1133-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सुवर्णक न० सुवर्णमिव कायति कै--क । १ पिक्षे हेमच० । सुष्ठु वर्णोऽस्य कप् । २ सुन्दरवर्णयक्ते त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5320,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सुवर्णकं, क्ली, (सुवणमिव । इवार्थे कन् ।) पित्तलम् । इति हेमचन्द्रः ॥ (स्वार्थे कन् । सुवर्णम् । यथा, महाभारते । ३ । ८२ । ७५ । “तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेत् बहु सुवर्णकम् ॥” सुष्ठु, वर्णो यस्य । कन् ।) सुन्दरवर्णयुक्ते, त्रि ॥
सुवर्णकः, पुं, (सुष्ठु वर्णो यस्य । कन् ।) आर- स्वधवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । २४ ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-386-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬