🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:03:22 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सेचन
secana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
नाव से पानी उलीचने का पात्र (1.10.13) सेकपात्र
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सेचन संज्ञा पुं॰ [सं॰] [वि॰ सेचनीय, सेचित, सेच्य]
१. जलसिंचन । सिंचाई ।
२. मार्जन । छिड़काव । छींटे देना ।
३. अभिषेक ।
४. ढलाई (धातु की) ।
५. (नाव से) जल उलीचने का बरतन । लोहँदी ।
६. दे॰ सेक (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सेचन mfn. sprinkling, pouring out, emitting (see विष-स्˚)
सेचन (अम्), n. emission, effusion, Śaṃk.
sprinkling or watering with (comp.), MBh.; Mṛcch.; Suśr.
a shower-bath, Suśr.
casting (of metals), Cat.
a bucket, baling-vessel, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1246,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सेचनं [सिच्-भावे ल्युट्] 1 Sprinkling, watering; वृक्षसेचने द्वे धारयसि मे Ś. 1. --2 Effusion, aspersion. --3 Oozing, dripping. --4 A bucket. --Comp. --घटः a watering-pot.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1137-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सेचन न० सिच--भावे ल्युट् । १ जलादिना आर्द्रीकरणे २ क्षरणे । करणे ल्युट् । ३ सेचन्यां क्षुद्रसेकपात्र्यां स्त्री ङीप् मेदि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5331,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सेचनं, क्ली, (सिच क्षरणे + ल्युट् ।) क्षरणम् । सेकः । (यथा, मार्कण्डेये । ३१ । १३ । “भुक्त्वा चाचामतां यच्च जलं यच्चाङ्घिसेचने । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयान्ति वै ॥”) नौकायाः सेकभाजनम् । इति मेदिनी ॥ (अभिषेकः । यथा, महानिर्व्वाणे । २ । ११५ । “तद्दशांशेन हवनं तर्पणं तद्दशांशतः । सेचनं तद्दशांशेन तद्दशांशेन सुन्दरि ! ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-408-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सेचन" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें