🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:14:19 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

हविस्
havis
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
📗 अमरकोश — पर्याय
हवन-द्रव्य (2.7.29) सान्नाय्य
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हविस् n. an oblation or burnt offering, anything offered as an oblation with fire (as clarified butter, milk, Soma, grain; हविष् √ कृ, ‘to prepare an oblation’, ‘make into an oblation’), RV. &c. &c.
water, Naigh. i, 12
fire, Kālac.
N. of a Marutvat (?), Kālac.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1294,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हविस् n. [हूयते हु-कर्मणि असुन्] 1 An oblation or burnt offering in general; वहति विधिहुतं या हविः Ś. 1. 1; Ms. 3. 87, 132; 5. 7, 6. 12. --2 Clarified butter. --3 Water. --4 N. of Śiva. --5 A sacrifice. --Comp. --अशनं (हविरशनं) devouring clarified butter or oblations. --(नः) fire. --गंधा (हविंर्गधा) the Śamī tree. --गेहं (हविर्गेहं) a house in which sacrificial oblations are offered. --भुज् m. (हविर्भुज्) fire; अन्वासितमरुंधत्या स्वाहयेव हविर्भुजं R. 1. 56, 10. 69, 13. 41; Ku. 5. 20, Śi. 1. 2; Kāv. 2. 168. --यज्ञः ( हविर्यज्ञः) a kind of sacrifice. --याजिन् (हविर्याजिन्) m. a priest.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1168-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हविस् न० हूयते हु--कर्मणि असुन् । १ घृते अमरः २ हव- नीवहव्यमात्ने च “वपाया मेदसो हविषोऽनुब्रूहीति” श्रुतिः । “मुन्यन्नानि पयः सोमो मांसं यच्चानुपस्कृतम् । अक्षारलवणञ्चैव प्रकृत्या हविरुच्यते” श्रा० त० उक्ते ३ द्रव्यभेदे । भावे असुत् । ३ होमे!
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5422,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें