🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:23:44 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अंति
aṃti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अंति १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ अन्ति] बड़ी बहन । [को॰] ।
अंति २ पु वि॰ [सं॰ अन्तिक, प्रा॰ अंतिअ]
१. समीप । निकट । उ॰— खड़े अंति चहुवान के बैन बोले ।—पृ॰ रा॰, पृ॰ ८५ ।
२. अत में । उ॰—जु कछु तंत को मंत अति कहि कहि समझायो ।—पृ॰ रा॰, ६७ ।४५५ ।
अंति ३ पु दे॰ अत्यंत । उ॰—सहस सात हय षेत रहि परे पंच से दंति, लुथ्थि कोस पंचह प्रचर परे सु पाइल अति ।—पृ॰ रा॰, १९ ।२४४ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. अन्ति ind. before, in the presence of near, RV.; AV.
(with gen.) within the proximity of, to
अन्ति [cf. Lat. ante; Gk. ἀντί].
2. अन्ति f. an elder sister (in theatrical language), L. for 1. अन्ति See col. 2.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (44,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अंति ind. [अंत्-इ] Ved. 1 Near, before, in the presence of; न ही नु वो मरुतो अंत्यस्मे Rv. 1. 167. 9; 1. 79. 11. --2 (Prep.) To, in the vicinity of (with gen.); मुग्धप्रभीतवदुपेयतुरंति मात्रोः Bhāg. --तिः f. An elder sister (in dramas). --Comp. --ऊति a. ready with help. (--तिः f.) protection of what is near (आसन्नरक्षण) Rv. 1. 138. 1. --गृहं a house near one's own dwelling, the neighbourhood of the house. --देव a. being near the god; an adversary (at dice); Rv. 1. 180. 7. --मित्र, --वाम, --षुम्ण a. near or at hand with help, wealth, or kindness; अंतिवामा दूरे Rv. 7. 77. 4 ( निकटस्थधना).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0095-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अन्ति (का) स्त्री अन्त्यते संबध्यते अन्त--इ । नटाभिनयन- काले तदुक्तौ ज्येष्ठभगिन्याम् । स्वार्थेके टापि अन्तिके- त्यपि । सामीप्यार्थे अव्य० “मुग्धप्रभीतवदुपेयतुरन्ति मात्रो- रिति” भाग० “यो नो अग्नेऽभिदासत्यन्ति दूरे पदीष्ट स” इति ऋ० १, ७९, ११, “अन्ति अन्तिके” भा० । “नही नु वो मरुतो अन्त्यस्मे” ऋ० १, १६७, ९ । अस्य सामीप्यार्थ- त्वात् पदान्तरेण अव्ययीभावे । तत्तदर्थसामीप्ये “वृष- णावन्तिदेवगिति ऋ० १, १८०, ७ ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0205,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अन्तिः, स्त्री, (अन्त्यते ज्येष्ठभगिनीत्वेन सम्बध्यते- ऽसौ, अन्त + करोत्यर्थे णिच् + इक् । अन्तिकेति- पाठे स्वार्थे कन् स्त्रियां टाप् ।) नाट्योक्तौ ज्येष्ठा भगिनी । इति शब्दरत्नावली ॥ (अन्तिका भगिनी ज्येष्ठेत्यमरः ।) समीपे व्य । यथा । “मुग्धप्रभीत- वदुपेयतुरन्तिमात्रोः” । इति श्रीभागवतं ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-055-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अंति" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें