🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:10:54 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अदर्शन
adarśana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
नाश/अदृश्य होना (3.2.22) विनाश
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अदर्शन १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. अविद्यमानता । असाक्षात् ।
२. लोप । विनाश ।
३. उपेक्षा [को॰] । क्रि प्र.—करना ।—होना ।
अदर्शन २ वि॰ अदृश्य । लुप्त [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-दर्शन n. non-vision, not seeing
disregard, neglect, non-appearance, latent condition, disappearance
अ-दर्शन mfn. invisible, latent.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (18,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अदर्शनं 1 Not seeing, non-vision; absence, not being seen; तमाहितौत्सुक्यमदर्शनेन R. 2. 73; अंतर्धौ येनादर्शनमिच्छति P. I. 4. 28 the person whose sight one wishes to avoid; ˚नं गतः Pt. 2; ˚नीभूतः Pt. 1 become invisible; अस्य ˚नं गत्वा Pt. 2 going out of his sight, beyond the reach of vision; सा चात्यंतमदर्शनं नयनयोर्याता V. 4. 2 lost to view, become invisible. --2 Neglect, or failure to see; ब्राह्मणादर्शनेन च Ms. 10. 43. --3 (Gram.) Disappearance, elision, omission; अदर्शनं लोपः P. I. 1. 60.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0040-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अदर्शन न० न दर्शनम् अभावार्थे न० त० । दर्शनाभावे लोपे, विनाशे च “लोपोऽदर्शनमिति” पा० । नास्ति दर्शनं यस्याः ब० । दर्शनाविषये दृष्टिशून्ये च त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0114,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अदर्शनं, क्ली, (दृश् दर्शने, भावे ल्युट्, नञ्समासः ।) दर्शनाभावः । (अदर्शनञ्च ते वीर भूयो मां ताप- यिष्यति ॥ इति रामायणं ।) असाक्षात् । दृष्ट्य- गोचरं । तत्पर्य्यायः । विनाशः २ । इत्यमरः । (व्याकरणमते लोपः यथा ऋग्वेदप्रातिशाख्ये, -- “विवृत्तिषु प्रत्ययादेरदर्शनम्” । इति ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-033-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अदर्शन" आता है (8)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें