🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:14:49 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आक
āka
🟠 शब्दसागर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰ अर्क, प्रा॰ अक्क] मंदार । अकौप्रा । अकवन । उ॰— (क) पुरवा लागि भूमि जल पूरी । आक जवास भई तस झूरी ।— जायसी ग्रं॰, पृ॰ १५३ । (ख) कबिरा चंदन बीरवै, बेधा ऐक पलाश । आप सरीख कर लिया, जो होते उन पास । — कबीर (शब्द॰) । (ग) देत न अघात रीझि जात पात आक ही के भीलानाथ जोगी अब औढर ढ़रत हैं । - तुलसी ग्रं॰ पृ॰ २३७ । मुहा॰— आक की बुढ़िया = (१) मदार का घूआ । (१) बहुत बूढी़ स्त्री ।
आक २ पुं॰ वि॰ [सं॰ अक =दुख] दुखी । उ॰ — ताक करम भेषज विदित, लखात नहीं मतिहीन । तुलसी सठ अकवस बिहठि दिन दिन दीन मलीन । —स॰ सप्तक, पृ ४७ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "आक" आता है (45)
विक्षीर आक । मदारगणरूप आक । मदार (को॰)शुकफल आक । मदाररूपिका आक । मदारक्षीरदल मंदार । आकविकीरण आक । मदारशीतपुष्पक आक । अर्क । मदारसदापुष्पी आकक्षीरपर्णी मंदार । आकशुक्लफल मदार । आकसूर्यवृक्ष आक । मदार । अर्कवृक्षअवि सूर्यरवि सूर्यकुरव एक वृक्ष जिसके फूल लाल होते हैं । लाल फूल की कटसरैया । लाल कुरैया । कु…बहुक अधिक या महँगे मूल्य पर क्रीतमंदार सज्ञा पुं॰विष्टर विस्तृत । लंबा चौड़ाविकर्तन सूर्यभंजन ॰ पुं॰दिनकर सूर्यदिनमणि सूर्य । भास्कर । रविदिवाकर सूर्य । भास्कर । रविअवरव्रत सूर्यनिदाघकर सुर्यप्रभाकर सूर्यरविप्रिय लाल कमलशिवमल्ली पाशुपति । मौलसिरीसदाप्रसून रोहितक वृक्षसूर्याह्व ताँबा । ताम्रदिनेश सूर्यदिनपति सूर्यदिनबंधु सूर्यदिनरत्न सूर्यखर्जुघ्न चक्रमर्द । चकवड़दीप्तांशु सूर्यरक्तकुसुम कचनारशिवमल्लिका वसु या वसुक नामक पुष्पवृक्षसविता सूर्य । दिवाकरपुच्छी पुँछवाला । दुमदारदिनमयूख सूर्यदिनाधीश सूर्यअकौआ † संज्ञा पुं॰अक्क पु संज्ञा पं॰शिवाह्नय पारद । पारासूर्ययंज्ञ सूर्य
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें