🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:31:20 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

करार
karāra
🟠 शब्दसागर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
करार संज्ञा पुं॰ [सं॰ कराल=ऊँचा । हि॰ =कट=कटना+सं॰ आर=किनारा] नदी का ऊँचा किनारा जो जल के काटने से बनता है ।
करार २ संज्ञा पुं॰ [अ॰ करार]
१. स्थिरता । ठहराव । क्रि॰ प्र॰—पाना । —देना । —होना ।
२. धैर्य । धीरज तसल्ली । संतोष । उ॰—प्रब दिल को करार नहीं ।—प्रेमघन॰, भा॰ २, पृ॰ ८८ ।
३. आराम । चैन । उ॰—सुनो रे मेरे देव रे दिल को नहीं करार । जल्दी मेरे वास्ते सभा करो तैयार ।—भारतेंदु ग्रं॰, भा॰ २, पृ॰ ७८९ ।
४. दादा । प्रतिज्ञा । कौल ।
करार ३ पु वि॰ [सं॰ कराल] दे॰ कराल । उ॰—भीरै दूऊ भारं तुटै वग्गतारं, अकथ्थं करारं कहै देव पारं ।—पृ॰ रा॰, २४ ।१७१ ।
करार ४ पु संज्ञा पुं॰ [हि॰ करारा=कौआ] दे॰ करारा । उ॰— प्रातः समय बोल्ले करार सुभ कहिय पूर्व गनि । अगिनि कोन रिपु मरन पथिक आवइ दहिन मनि ।—अकबरी॰ पृ॰ ३२९ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "करार" आता है (10)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें