🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:24:12 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कू
kū
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कू संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. पिशाची । डाइन ।
२. पृथ्वी । धरती [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. कू or कु cl. 2. P. कौति (Ved. कवीति, Pāṇ. vii, 3, 95), or cl. 1. Ā. कवते (Dhātup. xxii, 54), or cl. 6. कुवते (ib. xxviii, 108), or cl. 9. P. Ā. कूनाति or कुनाति, कूनाते or कुनाते (perf. 3. pl. चुकुवुर्, Bhaṭṭ.), to sound, make any noise, cry out, moan, cry (as a bird), coo, hum (as a bee) &c., Bhaṭṭ. : cl. 1. कवते, to move, Naigh. ii, 14 : Intens. Ā. कोकूयते (Nir.; Pāṇ.), P. Ā. कोकवीति and चोकूयते (Pāṇ. vii, 4, 63, Kāś.), to cry aloud, Bhaṭṭ.; [cf. Gk. κωκύω.]
2. कू ind. (= क्व) where? RV. v, 74, 1.
3. कू f. a female Piśāca or goblin, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (299,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कू {1} {c6c} A. (कवते, कुवते); also कु {c9c} U. (कु-कू-नाति, कु-कू-नीते) To sound, make noise, cry out in distress; खगाश्चुकुविरेऽशुभं Bk. 14. 20; 1. 20; 14. 5; 15. 26; 16. 29.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0415-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कू आर्तस्वरे तुदा० अक० सेट् कुटादि । कुवते अकुविष्ट चुकुवे ।
कू शब्दे क्र्यादि० उभ० अक० सेट् प्वादि० । कुनाति कुनीते अकवीत् अकविष्ट । कुकाव चुकुवे । प्रनिकुनाति
कू स्त्री कू--क्विप् । पिशाच्याम् शब्दमा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2163,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कू शि ङ आर्त्तस्वरे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (तुदां-- आत्मं--अकं--सेट् ।) शि ङ कुवते अकुविष्ट । इति दुर्गादासः ॥
कू ञ ग शंब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (क्र्यां--उभं --अकं--सेट् ।) ञ ग कूनाति कूनीते । ह्रस्वान्तो- ऽयमिति जैमिनिः । दन्त्यनोपधोऽपि । नकार- रहितो ह्रस्वान्त इति रमानाथः । दीर्घान्त इति जौमराः । इति दुर्गादासः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-168-c)
कूः, स्त्री, (कूनाति शब्दायते इति । कू + क्विप् ।) पिशाची । इति शब्दमाला ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-168-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें