🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:06:42 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कोरक
koraka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कोरक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. कली । मुकुल ।
२. फूल या कली का वह बाहरी भाग जो प्रायः हरा होता है और जिसके अंदर । पुष्पदल रहते हैं । फूल की कटोरी । उ॰—कोरक सहित अगस्तिया लाख्यो राहु अवतार । कला कलाधर की गिली जनु उगलत एहि बार ।—गुमान (शब्द॰) ।
३. कमल की नाल या डंडी । मृणाल ।
४. चोरक नाम का गंधद्रव्य ।
५. शीतल तीनी ।
कोरक २ संज्ञा पुं॰ [सं॰ कोरक=मृणाल] एक प्रकार का मोटा और मजबूत बेत जो आसाम और बरमा में होता है और जिसकी छड़ियाँ बनती हैं ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कोरक m. n. (g. तारकादि) a bud, R. ii, 59, 8; Suśr.; Śak.
(ifc. Bhāṣāp.; Gīt. xii, 14)
the fibres of the stalk of a lotus, L.
a species of perfume (commonly Cor, चोर), L.
another perfume (a berry containing a resinous and fragrant substance = कक्कोलक), L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (313,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कोरकः --कं [Uṇ. 5. 35] 1 A bud, an unblown flower; संनद्धं यदपि स्थितं कुरबकं तत्कोरकावस्थया Ś. 6. 3. --2 (fig.) Any thing resembling a bud, i. e. partially opened but not fully developed; राधायाः स्ततकोरकोपरि चलन्नेत्रो हरिः पातु वः Gīt. 12. --3 The fibres of the stalk of a lotus. --4 A kind of perfume.
कोरकः --कं [Uṇ. 5. 35] 1 A bud, an unblown flower; संनद्धं यदपि स्थितं कुरबकं तत्कोरकावस्थया Ś. 6. 3. --2 (fig.) Any thing resembling a bud, i. e. partially opened but not fully developed; राधायाः स्ततकोरकोपरि चलन्नेत्रो हरिः पातु वः Gīt. 12. --3 The fibres of the stalk of a lotus. --4 A kind of perfume.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0426-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कोरक पुंन० कुल--संस्त्याने ण्वुल् लस्य रः । कलिकायाम् । “कलिका कोरकः पुमानित्यमरोक्तिः प्रायिकाभिप्राया “को- रकं कुद्मलेऽपि स्यात् कक्कोलकमृणालयोः” विश्वोक्तेः तेन “समुपहरन् विचकार कोरकाणि” म्मर्घ क्लीव प्रयोगः “कोरकोऽस्त्री कुद्मले स्यात्” मेदि० । २ कक्कोले ३ मृणाले च विश्वः । ४ चोरनामपन्धद्रव्ये जटाध० । ततः तारका० संजातेऽर्थे इतच् । कोरकित जातमुकुले त्रि०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2267,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कोरकः, पुं, (कुल संस्त्याने + कर्त्तरि ण्वुल् । लस्य रत्वम् ।) कलिका । इत्यमरः । २ । ४ । १६ ॥ (“कलिका कोरकः पुमान्” इत्यमरवाक्यं प्रायिका- भिप्रायेण इति बोध्यम् । यतः “कोरकं कुट्मलेऽपि- स्यात् कक्कोलकमृणालयोरिति” “कोरकोऽस्त्री कुट्मले स्यादिति” च विश्वमेदिनीकाराभ्यामुक्तम् ॥)
कोरकः, पुं क्ली, (कुल् + ण्वुल् । लस्य रः ।) मुकुलम् । (यथा, माघे । ७ । २६ । “मरुदवनिरुहां रजोवधूभ्यः समुपहरन् विचकार कोरकाणि” ॥) कक्कोलकम् । मृणालम् । इति मेदिनी ॥ चोर- नामगन्धद्रव्यम् । इति जटाधरः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-203-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "कोरक" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें