🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:26:40 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गुप्तचर
guptacara
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गुप्तचर संज्ञा पुं॰ [सं॰] वह दूत जो किसी बात का चुपचाप भेद लेता हो । भेदिया । जासूस ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गुप्त—चर m. ‘going secretly’, Bala-rāma, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (359,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गुप्तचर त्रि० गुप्तश्चरो यस्य । १ गूढभावेन चरपेरके । २ बल- भद्राख्ये यदुवंश्ये पु० त्रिका० । कर्म्म० । ३ गूढे दूतभेदे पु०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2613,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गुप्तचरः, पुं, (गुप्तः योगेनात्मसंवृतः सन् स्वयंविष्णु- रपि सर्व्वैश्वर्य्यमाच्छाद्य नररूपेण चरतीत्यर्थः ।) वलदेवः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (कर्म्मधारय- समासे तु राज्ञां गूढचरः । गुप्तश्चरो यस्य इति विग्रहे राजानमेव बोधयति ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-339-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "गुप्तचर" आता है (25)
हेरिक भेद लेनेवाला दूत । गुप्तचरहैरिक भेदिया । गूढ़चर । गुप्तचरअपसर्प गुप्तचर । जासूस । खुफिया । भेदिया ।—अनेकार्थ॰प्रणिधि भेदिया । गुप्तचर । गोइंदाप्रतिष्कश खुफिया । गुप्तचर । दूतगुप्तगति भेदिया । गुप्तचरहितप्रणी जासूस । गुप्तचर । भेदियाभेदी गुप्त हाल बतानेवाला । जासूस । गुप्तचरचारपाल गुप्तचर । जासूसवार्त्तानुकर्षक गुप्तचर । जासूसइमचार गुप्तचर । गुप्त दूत ।—(डिं॰)स्पाई वह जो छिपकर किसी का भेद ले । भेदिया । गुप्तचर । गोयंदा । जैसे,—पुलिस स…भेदिया भेद लेनेवाला । जासूस । गुप्तचरगुरिंदा गुप्तचर । भेदिया । गोइंदा । जैसे—कोतवाल तथा उनके गुरिंदों ने छेदालाल ज…डिटेक्टिब जासूस । मुखबिर । गुप्तचर । भोदिया । यौ॰—डिडेक्टिव पुलिस = वह पुलिस जो …मित्रविदु गुप्तचर । जासूसबोधक ज्ञान करानेवाला । ज्ञापक । जतानेवालाप्रच्छन्न ढका हुआ । लपेटा हुआभीमर युद्ध । समरविचारक वह जो विचार करता हो । विचार करनेवालामंत्रज्ञ मत्र जाननेवालाहेरक शिव के एक गण का नामजरीद पत्रवाहक । कासिदगोइंदा वह मनुष्य जो छिपे छिपे किसी बात का भेद लेने के लिये किसी के द्बारा निय…आप्तकारी उचित या गुप्त रूप से कार्य करनेवाला
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें