🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:05:48 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

छदन
chadana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
पत्ते के नाम (2.4.14) पत्र · पलाश · दल · पर्ण · छद
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
छदन संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. आवरण । आच्छादन । ढक्कन ।
२. पत्ता । उ॰—अमल कमल सा बदन अहा । अधर छगीले छदन अहा । उ॰—साकेत, पृ॰ ७६ ।
३. चिड़ियों का पंख ।
४. तमालपत्र ।
५. तेजपत्ता ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छदन n. a cover, covering, Hariv. 12671; R. ii, 56, 32 (ifc. f(आ). )
cf. मल्लिका-
a sheath, W.
a wing, MBh. iii, 11595
a leaf, Suśr.
the leaf of Laurus Cassia, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (404,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छदः, --छदनं 1 A covering, cover; अल्पच्छद, उत्तरच्छद &c. --2 A wing; अन्यभृतच्छदच्छवेः Śi. 16. 50; च्छदहेम कषन्निवालसत् N. 2. 69. --3 A leaf. --4 A sheath, case. --Comp. --पत्रः the Bhūrja tree.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0500-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छदन न० छद--ल्युट् । १ पत्रे, २ पक्षे मेदिनिः (तेजपात) ३ त्वचे राजनि० । भावे ल्युट् । ४ पिधाने न० । “विम- लस्फाटिकाभानि पाण्डरच्छदनानि” हरिवं० २३९ अ० । “बिमलस्फाटिकाभानि पाण्डुरच्छदनैर्द्विजैः” भा० व० १५८ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2977,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छदनं, क्ली, (छदति आच्छादयतीति । छद + ल्युः ।) पत्रम् । पक्षः । (यथा, महाभारते । ३ । १५८ । ६९ । “विमलस्फाठिकाभानि पाण्डरच्छदनैर्द्बिजैः । कलहंसैरुपेतानि सारसाभिरुतानि च ॥” छद + भावे ल्युट् ।) पिधानम् । इति मेदिनी । ने, ६५ ॥ तमालपत्रम् । इति राजनिर्घण्टः ॥ तेजपात इति भाषा ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-466-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "छदन" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें