🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:25:58 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

दीदिवि
dīdivi
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
भात (पका चावल) (2.9.49) भिस्सा · भक्त · अन्धस् · अन्न · ओदन
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दीदिवि mfn. shining, bright, RV. i, 1, 8
risen (as a star), L.
दीदिवि m. a N. of Bṛhas-pati, the planet Jupiter, L.
heaven, final emancipation (cf. दिदिवि), L.
दीदिवि m. n. boiled rice, food, L. (cf. दिदीवि)
= अर्थ, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (480,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दीदिवि a. 1 Shining. --2 Risen (as a star). --विः 1 Boiled rice. --2 Heaven. --3 An epithet of (1) Agni; (2) Bṛhaspati. --4 Final emancipation.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0567-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
दीदिवि पु० दिव--क्विन् अभ्यामे तस्य दीर्घः वलि वलोपः । १ स्वर्गे २ भक्ष्ये च उज्ज्वल० । ३ अन्ने अस्त्री अमरः । पुनः- पुनर्भृशं वा दीव्यति दिव--यङ्लुक् इन् न गुणः अभ्यासदीर्घः । ४ पुनःपुनर्भृशं वा द्योतने त्रि० “राज- न्तमध्वराणां गोपामृतस्य दीदिविम्” ऋ० १ । १ । ८ “दीदि- विम् पुनःपुनर्भृशं वा द्योतकम” भा०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3604,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
दीदिविः, पुं क्ली, (दिव्यन्त्यनेनेति । दिव + “दिवो द्वे दीर्घश्चाभ्यासस्य ।” उणां । ४ । ५५ । इति क्विन् अभ्यासस्य दीर्घश्च ।) अन्नम् । इत्यमरः । २ । ९ । ४८ ॥ (दिव्यतीति क्विन् ।) बृहस्पतौ, पुं । इति मेदिनी । वे, ३७ ॥ (स्वर्गे भक्ष्ये च । इत्युणादिवृत्तौ उज्ज्वलदत्तः ॥)
दीदिविः, त्रि, (दिव् + क्विन् ।) उदितः । इति शब्दरत्नावली ॥ (पुनपुनर्द्योतकः । यथा, ऋग्- वेदे । १ । १ । ८ ॥ “राजन्तमध्वराणां गोपामृतस्य दीदिविम् ॥” “दीदिविं पौनःपुन्येन भृशं वा द्योतकम् ।” इति तद्भाष्ये सायङः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-717-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें