🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:15:29 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

नेत
neta
🟠 शब्दसागर🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
नेत १ संज्ञा पुं॰ [सं॰ नियति (= ठहराव)]
१. ठहराव । निर्धारण ।
नेत २ संज्ञा पुं॰ [सं॰ नेत्र] मथानी की रस्सी । नेता । उ॰—(क) को उठि प्रात होत ले माखन को कर नेत गहै ?—सूर (शब्द॰) । (ख) नोई नेत की करो चमोटी घूँघट में डरवायो ।—सूर (शब्द॰) ।
नेत ३ संज्ञा पुं॰ [देश॰] एक गहना । उ॰—कहुँ कंकन कहुँ गिरी मुद्रिका कहुँ ताटंक कहुँ नेत ।—सूर (शब्द॰) ।
नेत ४ संज्ञा स्त्री॰ दे॰ नेती ।
नेत ५ संज्ञा स्त्री॰ [अ॰ नीयत] दे॰ नीयत । उ॰—जु पढ़े विन क्यों हूँ रह्यौ न परै तौ पढ़ौ चित मैं करि चेत सों जू । रस स्वादहि पाय बिषाद बहाय रहौ रमि कै इहि नेत सों जू ।— घनानंद, पृ॰ ४ ।
नेत ६ संज्ञा स्त्री॰ [देश॰] एक प्रकार की रेशमी चादर । उ॰—(क) पुनि गलमत्त चढ़ावा नेत बिछाई खाट । बाजत गाजत राजा आइ बैठ सुख पाट ।—जायसी (शब्द॰) । (ख) पालँग पाँव कि माछै पाटा । नेत बिछाव चलै जो बाटा ।—जायसी (शब्द॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
नेत(द) अव्य० नी--विच् बा० तुक् नेद--विच् वा चादि० १ शङ्कायां २ प्रतिषेधे ३ समुच्चये च मनोरमा । न इत् । ४ नैवेत्यर्थे । “अन्यो नेत् सूरिरोहते” ऋ० ८ । ५ । ९ । “नेत्त्वदपचेतयातै” यजु० २ । १७
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4144,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें