🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:57:57 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

प्रसू
prasū
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
प्रसू १ वि॰ स्त्री॰ [सं॰] जननेवाली । उत्पन्न करनेवाली । जैसे, वीर- प्रस = वीर (पुत्र) पैदा करनेवाली ।
प्रसू २ संज्ञा स्त्री॰
१. माता । जननी ।
२. घोड़ी ।
३. लता । वल्ली (को॰) ।
४. नरम घास । अंकुर ।
५. कुश ।
६. केला ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्र-√ 1. सू P. -सुवति, -सौति, (Impv. -सुहि with v.l. -सूहि, KātyŚr.), to set in motion, rouse to activity, urge, incite, impel, bid, command, RV.; AV.; Br.; to allow, give up to, deliver, AV.; Br.; ŚrS.; to hurl, throw, Bhaṭṭ., Sch.
प्र-√ 2. सू Ā. -सूते, -सूयते, (rarely P. -सवति, -सौति; once Pot. -सुनुयात्, Vajracch.), to procreate, beget, bring forth, obtain offspring or bear fruit, produce, Br.; Mn.; MBh. &c.; (mostly Ā. -सूयते, rarely ˚ति) to be born or produced, originate, arise, Mn.; MBh. &c.
प्र-सू mfn. bringing forth, bearing, fruitful, productive, RV. &c. &c.
(ifc.) giving birth to (cf. पितृ-प्र्˚, पुत्रिका-प्र्˚, स्त्री-प्र्˚)
प्र-सू f. a mother, Inscr.; L.
a mare, L.
a young shoot, tender grass or herbs, sacrificial grass, RV.; Br.; KātyŚr.
a spreading creeper, the plantain, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (698,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रसु-सू {c1c} P., {c2c} {c4c} A. 1 To beget, generate, produce. --2 To bring forth, be delivered of; पुत्ररत्नं प्रासोष्ट.
प्रसू a. Bringing forth, bearing, giving birth to; स्त्रीप्रसूश्चाधिवेत्तव्या Y. 1. 73. --f. 1 A mother; मातरपितरौप्रसूजनयितारौ Ak. ‘parents’. --2 A [] mare. --3 A spreading creeper. --4 A young shoot, tender grass.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0765-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रसू स्त्री प्र + सू--क्विप् । १ मातरि अमरः २ घोटक्यां च ३ कदल्यां ४ बीरुधि च मेदि० । स्वार्थे क । प्रसूका वाजिन्यां राजनि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4499,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें