🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:13:00 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

लज्जित
lajjita
🟠 शब्दसागर🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
लजाया हुआ (3.1.90) ह्रीण · ह्रीत
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
लज्जित वि॰ [सं॰] लज्जा के वशीभूत । शर्म में पड़ा हुआ । शर्माया हुआ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लज्जित p. p. 1 Modest, bashful. --2 Ashamed, abashed.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0923-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लज्जितः, त्रि, (लज्जा सञ्जातास्य । लज्जा + तार- कादित्वात् इतच् ।) लज्जायुक्तः । तत्पर्य्यायः । ह्रीणः २ ह्रीतः ३ । इत्यमरः ॥ (यथा, रघुः । १२ । ७५ । “कामं जीवति मे नाथः इति सा विजहौ शुचम् । प्राक् मत्वा सत्यमस्यान्तं जीवितास्मीत्रि लज्जिता ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-204-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "लज्जित" आता है (22)
ह्रीत लज्जित । लजाया हुआ । जैसे,—ह्रीतमुखह्रित शर्मिंदा । लज्जितसव्रीड ब्रीड़ा या लज्जायुक्त । लज्जितव्रीलस लज्जितह्रेपित लज्जित । शरमिंदानादिम लज्जित । क्रि॰ प्र॰—करना ।—होनापशेमान शर्मिदा । लज्जितशरमिंदा जिसे शरम या लज्जा आई हो । लज्जितसापत्नप उपत्नप या संकोच में पड़ा हुआ । लज्जितविलक्ष अचंभे में पड़ा हुआ । आश्चर्यचकितसंकुचित झुका हुआ । बक्र । टेढाअवाचीन अधोमुख । मुहँ लटकाए हुएव्रीडा लज्जा । शरमसवैलक्ष्य अप्राकृतिक । अस्वाभाविकत्रपित पु वि॰ दे॰ 'तृप्ति'आकुंठित गुठला । कुंदसंकोचित संकोचयुक्त । जिसमें संकोच होस्रस्तस्कंध जिसके कंधे नम्र या झुक गए हों । नम्रीभूतझपित झपा हुआ । मुँदा हुआसफीफ अल्प । थोड़ा । क्रम । हलकाशरमसार जिसे शर्म हो । लज्जावाला । हयादारअवाङमुख अधोमुख । उलटा । नीचे मुँह का
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें