🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:15:51 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

लब्ध
labdha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
लब्ध वि॰ [सं॰]
१. मिला हुआ । पाया हुआ । प्राप्त ।
२. उपर्जित । कमाया हुआ ।
३. भाग करने से आया हुआ फल । (गणित) ।
लब्ध संज्ञा पुं॰ स्मृति के अनुसार दस प्रकार के दासों में से एक ।
लब्ध स्पद वि॰ [सं॰] कोई सहारा या पद प्राप्त करने योग्य ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लब्ध mfn. taken, seized, caught, met with, found &c.
got at, arrived (as a moment), Kathās.
obtained (as a quotient in division), Col. (cf. लब्धि)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (896,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लब्ध p. p. [लभ्-कर्मणि क्त] 1 Got, obtained, acquired. --2 Taken, received. --3 Perceived, apprehended. --4 Obtained (as by division &c.); see लभ्. --ब्धा A woman whose husband or lover is faithless (perhaps for विप्रलब्धा). --ब्धं That which is secured or got; लब्धं रक्षेदवक्षयात् H. 2. 8; R. 19. 3. --Comp. --अंतरं a. {1} one who has found an opportunity. {2} one who has got access or admission; R. 16. 7. --अवकाश, --अवसर a. {1} one who has found an opportunity. {2} (anything) that has gained a scope (for work); लब्धावकाशा मे प्रार्थना Ś. 1. {3} one who has obtained leisure, being at leisure; so लब्धलक्षण. --आस्पद a. one who has gained a footing or secured a position; M. 1. 17. --उदय a. {1} born, produced, sprung; लब्धोदया चांद्रमसीव लेखा Ku. 1. 25. {2} one who has got prosperity or elevation; स त्वत्तो लब्धोदयः ‘he owes his rise or elevation to you’. --काम a. one who has got his desired object. --कीर्ति a. become widely known, famous, celebrated. --चेतस्, --संज्ञ a. one who has come to his senses, restored to consciousness. --जन्मन् a. born, produced. --नामन्, --शब्द a. renowned, celebrated. --नाशः the of loss what has been acquired; लब्धनाशो यथा मृत्युः. --प्रशमनं {1} securing or keeping safe what has been acquired. {2} bestowing on a worthy recipient; Kull. on [] Ms. 7. 56. --लक्ष, --क्ष्य a. {1} one who has hit the mark. {2} skilled in the use of missiles. --वर्ण a. {1} learned. wise; चित्रं त्वदीये विषये समंतात् सर्वेऽपि लोकाः किल लब्धवर्णाः Rāj. P. {2} famous, renowned, celebrated; Mk. 4. 26. ˚भाज् a. respecting the learned; कृच्छ्रलब्धमपि लब्धवर्णभाक् तं दिदेश मुनये सलक्ष्मणं R. 11. 2. --विद्य a. learned, educated, wise. --सिद्धि a. one who has attained perfection or his desired object.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0924-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लब्ध त्रि० लभ--कर्मणि क्त । १ प्राप्ते अमरः । २ नायिकाभेदे स्त्री जटा० । भावे क्त । प्राप्तौ ३ लाभे न० । “ब्राह्मस्याधिकं लब्धम्” गौत० स्मृति ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4822,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लब्धः, त्रि, (लभ् + क्तः ।) प्राप्तः । इत्यमरः ॥ (यथा, हितोपदेशे । “अलब्धञ्चैव लिप्सेत लब्धं रक्षेदपक्षयात् । रक्षितं वर्द्बयेत् सम्यक् वृद्धं तीर्थेषु निक्षिपेत् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-206-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "लब्ध" आता है (13)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें