🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:44:23 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

विभिन्न
vibhinna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
विभिन्न १ वि॰ [सं॰]
१. छिदा हुआ । बँटा हुआ । काटकर अलग किया हुआ ।
२. बिलकुल अलग । पृथक् । जुदा ।
३. अनेक प्रकार का । कई तरह का ।
४. मिश्रित । मिला हुआ (को॰) ।
५. और का और किया हुआ । उलटा ।
६. हताश । निराश ।
७. हैरान । परेशान । ब्याकुल (को॰) ।
८. इधर उधर घूमा हुआ (को॰) ।
९. प्रकटित । प्रदर्शित (को॰) ।
१०. जो विश्वास करने योग्य न हो । अविश्वसनीय । अविश्वसित (को॰) ।
११. विरोधी (को॰) ।
विभिन्न २ संज्ञा पुं॰ [सं॰] शिव का एक नाम [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वि-भिन्न mfn. split or broken in two &c.
passed across or through (as by a heavenly body), VarBṛS.
opened blown, Ragh.
cleft (said of the temples of an elephant which exude during rut), Bhartṛ.
broken, destroyed, BhP.
altered, changed (also in one's feelings), Kāv.; Kathās.
alienated, estranged, become faithless, Rājat.
separated, divided, Kathās.
disunited, living at variance, R.
(a place) filled with dissensions, Kathās.
disappointed (see आशा-व्˚)
contradictory, Subh.
various, manifold, Kathās.; MārkP.
mingled with (instr.), Kir.
वि-भिन्न m. N. of Śiva, MBh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (978,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
विभिन्न p. p. 1 Broken asunder, divided, split. --2 Pierced, wounded. --3 Dispelled, driven away, dispersed. --4 Perplexed, bewildered. --5 Moved to and fro. --6 Disappointed. --7 Different, various. --8 Mixed, blended, variegated; विभिन्नवर्णा गरुडाग्रजेन सूर्यस्य रथ्याः परितः स्फुरंत्या Śi. 4. 14. --9 Manifested, displayed. --10 Become faithless. --न्नः N. of Śiva.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0984-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विभिन्न त्रि० वि + भद--क्त । १ प्रकाशिते २ विदलिते ३ विभक्ते च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4915,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विभिन्नः, त्रि, (वि + भिद् + क्तः ।) विभक्तः । विदीर्णः । यथा, -- “गदापरशुखड्गैश्च चक्रतोमरशायकैः । विभिन्ने वेदना या हि क्षुधया सापि निर्ज्जिताः ॥” इति इतिहाससमुच्चयः ॥ (विघट्टितः । यथा, शिशुपालवधे । १ । ५५ । “विभिन्नशङ्खः कलुषीभवन्मुहु- र्म्मदेन दन्तीव मनुष्यधर्म्मणः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-412-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "विभिन्न" आता है (7)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें