🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:48:04 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सूति
sūti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सूति पु १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ स्मृति] याद । सुधि । उ॰—पंच संगी पिव पिव करै छठा जु सुमिरै मंन । आई सूति कबीर की पाया राम रतंन ।—कबीर ग्रं॰, पृ॰ ५ ।
सूति २ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. जन्म ।
२. प्रसव । जनन ।
३. उत्पत्ति का स्थान या कारण । उदगम ।
४. फल या फसल की उत्पत्ति । पैदावार ।
५. वह स्थान जहाँ सोमरस निकाला जाता था ।
६. सोमरस निकालने की क्रिया ।
७. सीना । सीवन । (क्व॰) ।
सूति ३ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. विश्वामित्र के एक पुत्र का नाम ।
२. हंस ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूति &c. See 3. सूति, p. 1241, col. 3.
1. सूति See 1. प्र-सूति.
2. सूति f. birth, production (generally ifc.), TBr.; MBh. &c.
parturition, delivery, lying in Hariv.; Kathās.
yielding fruit, production of crops, BhP.
place or cause or manner of production, Kāv.; BhP.
offspring, progeny, MārkP.
सूति m. a goose (?), L.
N. of a son of Viśvāmitra (v.l. भूति), MBh.
3. सूति f. (fr. √ 3. सु; for 1. 2. सूति See pp. 1239 and 1240) pressing out the Soma-juice, or the place where it is pressed out, VP.
4. सूति f. (fr. √ सिव्) = स्यूति, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1219,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूतिः f. [सू-क्तिन्] 1 Birth, production, parturition, delivery, childbearing. --2 Offspring, progeny. --3 Source, fountain-head; तपसां सूतिरसूतिरापदां Ki. 2. 56. --4 A place where Soma juice is extracted --Comp. --अशौचं impurity caused by child-birth in a family (which lasts for 10 days). --गृहं the lying-inchamber. --मासः (also सूतीमासः) the month of delivery, the last month of pregnancy.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1134-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सूति स्त्री मू + क्तिन् । १ प्रसवे “प्रबलैः मूतिमारुतैः” स्मृतिः सूयते कण्ड्यते सीमोऽत्र सू--आधारे क्तिन् । २ सोमाभि- षवभूमौ श्रीधरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5325,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सूतिः, स्त्री, (सू + क्तिन् ।) सोमाभिषवभूमिः । यथा । “अभिषूयते कण्ड्यते सोमोऽस्यामिति सूतिः सोमाभिषवभूमिः ।” इति सूतशब्दे विष्णुपुराणटीका ॥ जननम् । (यथा, भाग- वते । १ । १६ । १ । “यथा हि सूत्यामभिजातकोविदाः समादिशन् विप्र महद्गुणस्तथा ॥”) सन्तानः । सीवनम् । इति केचित् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-392-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें