🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:32:42 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

स्नु
snu
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
पर्वत का समतल भाग (पठार) (2.3.5) प्रस्थ · सानु
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
स्नु १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. पहाड़ का ऊपरी समतल भूखंड ।
२. कूट । श्रृंग । चोटी [को॰] ।
स्नु २ संज्ञा स्त्री॰ स्नायु । पेशी [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. स्नु (cf. √ 1. स्ना) cl. 2. P. (Dhātup. xxiv, 29) स्नौति (accord. to Vop. also स्नुते; only in pres. base; Gr. also pf. सुष्णाव, सुष्णुवे; fut. स्नोता or स्नविता &c.), to drip, distil, trickle, emit fluid, yield milk, BhP. (cf. प्र-√ स्नु) : Caus. स्नावयति (aor. असुष्णवत्) Gr.: Desid. of Caus. सिस्नावयिषति or सुस्नावयिषति, ib. : Desid. सुस्नूषति, ib. : Intens. सोष्णूयते, सिष्णवीति, सोष्णोति, ib. [cf. Gk. νέω, νεύσομαι].
2. स्नु (ifc.) dripping, trickling, sprinkling (see घृत-स्नु).
3. स्नु n. (accord. to L. also m. abridged fr. सानु and occurring only in instr. abl. sg., स्नुना, स्नोस् ; and in instr. loc. pl. स्नुभिस्, स्नुषु) the level summit or edge of a mountain, table-land, surface, height, RV.; VS.
4. स्नु f. = स्नायु, a sinew, tendon, muscle (only occurring in स्नु-तस्, ‘from the sinews or muscles’), BhP.
5. स्नु a Kṛd-anta affix to roots forming adjectives expressive of an aptitude to do what is implied by the root, Vop.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1267,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्नु {c2c} P. (स्नौति, स्नुत) 1 To drip, trickle, fall in drops, distil, drop, ooze or run out, leak out. --2 To flow, stream.
स्नु m. n. 1 Table-land. --2 Top, surface (in general). (This word has no forms for the first five inflections and is optionally substituted for सानु after acc. dual).
स्नु f. A sinew, tendon, muscle.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1152-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्नु पु० सानु + स्नु आदेशः स्ना--कु वा । १ पर्वतस्य समभू- भागे अमरः २ स्नायौ च । “त्रिष्टुप् मांसात् स्नुतोऽनु ष्टुप्” भाग० ३१२ अ० । “स्नुतः स्नायुतः” इति श्रीधरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5365,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्नुः, पुं, (स्नुप्रस्रवणे + मितद्र्वादित्वात् डुः ।) सानुः । पर्व्वतस्य समभूभागः । इत्यमरः । २ । ३ । ५ ॥
स्नुः, स्त्री, (स्नु + डुः ।) स्नायुः । यथा, -- “त्रिष्टुप् मांसात् स्नुतोऽनुष्टुप् जगत्यस्नः प्रजा- पतेः । तस्योष्णिगासील्लोमभ्यो गायत्त्री च त्वचोविभोः ॥” इति श्रीभागवते । ३ ॥ १२ । २९ ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-456-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें